Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 2002-ci il 11 iyul tarixli Sərəncamına əsasən Naxçıvan şəhərindəki Əcəmi seyrəngahında Açıq Səma Altında Muzey yaradılmışdır.

Naxcivantv.az xəbər verir ki, Ali Məclis Sədrinin Sərəncamında deyilir: "Müasir tarixşünaslığın tələbləri baxımından tədqiqini gözləyən sahələrdən biri də azərbaycanlıların yaşadıqları ərazilərdə geniş yayılmış qədim qoç heykəlləri, qəbirüstü abidələri və daş üzərində oymalardır. Qoç heykəlləri, qəbirüstü abidələr, daş üzərində oymalar azərbaycanlılarda ən qədim mifoloji və dini baxışlarla bağlı olmuşdur. Bunlar xalqımızın qədim mədəniyyətindən nümunələr olmaqla bərabər, eyni zamanda estetik təsir bağışlayan sənət əsərləridir".

Ən qədim insan yaşayış məskənlərindən olan Naxçıvanda sənətkarlıq və mədəniyyət də böyük inkişaf yolu keçmişdir. Bu torpağın hər qarışı tarixin müəyyən dövründən soraq verir, əcdadlarımızın həyat tərzi və yaşayışı haqqında dolğun təəssürat yaradır. Zəngin tarixi-mədəni irsimiz təkcə memarlıq abidələrində deyil, həm də daş abidələrdə yaşayır. Əcdadlarımızın yaratdıqları daş abidələr, xüsusilə Gəmiqaya rəsmləri ümumilikdə bəşəriyyətin tarixindən xəbər verən dəyərli qaynaqlardır.

Gülüstan və Türkmənçay müqavilələrindən sonra Naxçıvana köçürülmüş ermənilərin qədim Azərbaycan torpağını "erməniləşdirmək" sahəsində apardıqları siyasətin bir istiqaməti də daşdan yonulmuş mədəniyyət nümunələrinin dağıdılması olmuşdur. Bu mənada Ali Məclis Sədrinin Sərəncamı ilə yaradılan Açıq Səma Altında Muzey xalqımızın dekorativ-tətbiqi sənətinin ən gözəl nümunələrindən olan daşdan yonulmuş mədəniyyət nümunələrinin mühafizəsi, öyrənilməsi və təbliğ sahəsində mühüm elmi əhəmiyyətə malikdir. Bu mədəniyyət ocağının ekspozisiyası son 15 ildə xeyli zənginləşmiş, muzeyi minlərlə tamaşaçı ziyarət etmişdir. Muzeyin ekspozisiyasında mifoloji və dini dünyagörüşlə əlaqədar olan 226 qoç heykəli, daş kitabə, qəbirüstü abidə, daşla bağlı məişət əşyaları qorunur və nümayiş etdirilir.

Bəşər tarixində daş əmək alətləri, daş heykəllər, daş epiqrafik yazılar, piktoqrafik yazı nümunələrinin daş üzərində həkk edilməsinin tarixi çox qədimlərə dayanır. Açıq Səma Altında Muzeyin  ən qədim  eksponatı da eramızdan əvvəl  IV-III minilliyə aid Gəmiqayadan gətirilmiş daş abidədir.

Naxçıvanın orta əsr memarlıq və tikinti sahəsində kərpic daha çox işlənsə də, daşdan istifadə, daşüzərində yazı ornamentlərin yaradılması üçün sənətkar və ustaların məharətli işlərinə də rast gəlinir. Bu illər ərzində bu nümunələrin muzeyə gətirilib, ərazinin bu eksponatlarla zənginləşdirilməsi də əsas vəzifələrdən olmuşdur.

Muzeyin əsas eksponatlarını daşdan yonulmuş qoç fiqurları təşkil edir. Qədim türk xalqlarının inamları və dəfn adətləri ilə bağlı olan daş qoç və qoyun heykəlləri ilk öncə dəfn olunanların yanına qoyulmuş, zaman keçdikcə bu adət tədricən qəbirlərin üstünə qoyulan heykəllərlə əvəz edilmişdir. İslam dininin qəbulundan sonra bu adət müvəqqəti unudulmuş, XIV əsrdən başlayaraq və tədricən XV əsrdə Qaraqoyunlu və Ağqoyunlu tayfalarının Azərbaycanda hakimiyyəti zamanı yenidən dirçəlmişdir. Həmin dövrdən etibarən Azərbaycanda, o cümlədən onun ayrılmaz tərkib hissəsi olan Naxçıvanda da qəbirlərin üstünə daş qoç və qoyun heykəlləri qoyulmuşdur. Əksər qoç fiqurlarının üzərində qılınc təsvir edilməsi xalqımızın döyüşkən və qəhrəmanlıq tarixindən xəbər verir.

Muzeydə çoxlu sənduqələr, qəbir daşları qorunub saxlanılır. Qəbir daşları üzərində mərhumun peşə və sənətini əks etdirən bir sıra  məişət və təsərrüfat əşyaları, güzgü, qayçı, xəncər təsvirinə rast gəlinir. Sənət əsərlərində günəşin də təsvirinə tez-tez rast gəlinir. Günəş istilik, həyat, işıq rəmzi olduğundan daşyonma ustaları da daş üzərində müxtəlif formada dairələr həkk etmişlər. Qəbirüstü abidələr orta əsrlərdə Naxçıvanda daşişləmə sənətinin intibah dövrü keçirdiyini sübut edir. Sənduqələr-sinədaşları kiçik formalı memarlıq əsərləridir. Sənduqələrin üzəri Qurani-Kərimdən götürülmüş ayələrdən ibarət kitabələrlə bəzədilmişdir.

Eksponatlar arasında memorial xatirə abidələri mühüm yer tutur. Onlardan biri də burada nümayiş olunan ən qədim qəbirüstü xatirə abidəsidir. Qəbilə quruluşu dövrünün məhsulu olan bu abidə, qəbir üzərində dik basdırılmış heykələ bənzəyir.

Naxçıvan müxtəlif tərkibli və keyfiyyətli daş ehtiyatları ilə zəngindir. Muzeydə nümayiş etdirilən sütun altlıqları da formalarına görə müxtəlifdir. Orta əsrlərdə sütun altlıqları darvaza qapılarının yanında bəzək əşyası kimi istifadə edilmişdir. Daş məmulatı təkcə tikinti materialı kimi deyil, həmçinin təsərrüfat və məişətdə də geniş tətbiq olunmuşdur. Muzeydə nümayiş olunan su daşı, xırman daşı, dəyirman daşı, dibək daşı vaxtilə məişətimizdə geniş yer tutmuşdur.

Vaxtilə baxımsız, tarixə laqeydlik təəssüratı yaradan bu ərazi indi tarix və mədəniyyətimizə məhəbbətin ifadəsi olan “Xan Sarayı” Dövlət Tarix-Memarlıq, Möminə Xatın və Açıq Səma Altında Muzey Kompleksi kimi fəaliyyət göstərir. Hər il muzeyi minlərlə tamaşaçı, xüsusilə xarici ölkə vətəndaşları ziyarət edir. Bu isə zəngin tarixi-mədəni irsimizin təbliği və tanıdılması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. 

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Naxçıvanda sahibkarlarla görüş olub - FOTOLAR

16-02-2019-17-40 Rəsmi

Naxçıvanda sahibkarlarla görüş olub - FOTOLAR

Fevralın 16-da Naxçıvan Biznes Mərkəzində Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məcli...

Taxıl zəmilərinə yemləmə gübrələrin verilməsinə başlanıldı - VİDEO

16-02-2019-17-13 Xəbərlər

Taxıl zəmilərinə yemləmə gübrələrin verilməsinə başlanıldı - VİDEO

Muxtar respublikada taxıl zəmilərinə yemləmə gübrələrinin verilməsinə başlanılıb...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

16-02-2019-15-44 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

16-02-2019-14-00 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında fevralın 17-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanı...

Muxtar respublikada keyfiyyətə nəzarət olunur

16-02-2019-11-38 Xəbərlər

Muxtar respublikada keyfiyyətə nəzarət olunur

Naxçıvan Muxtar Respublikası Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Age...

“Berlin Travel” Naxçıvan məhsulları haqqında video paylaşıb - VİDEO

16-02-2019-09-49 Xəbərlər

“Berlin Travel” Naxçıvan məhsulları haqqında video paylaşıb - VİDEO

Hər il ənənəvi olaraq Almaniyanın Berlin şəhərində keçirilən “Beynəlxalq yaşıl h...

“A.S. Qriboyedov: şair-diplomat” əsərinin müzakirəsi olub

15-02-2019-21-37 Xəbərlər

“A.S. Qriboyedov: şair-diplomat” əsərinin müzakirəsi olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyində Reyhan Mirzəzadənin“ A....

AMEA Naxçıvan Bölməsinin kollektivi Heydər Əliyev muzeyini ziyarət edib

15-02-2019-20-39 Xəbərlər

AMEA Naxçıvan Bölməsinin kollektivi Heydər Əliyev muzeyini ziyarət edib

NUHÇIXAN-nın verdiyi məlumata görə muzeyin direktoru Ramin Orucəliyev bildirib k...

Vahid büdcə təsnifatının tətbiqi ilə bağlı təlimlərə başlanılıb

15-02-2019-19-07 Xəbərlər

Vahid büdcə təsnifatının tətbiqi ilə bağlı təlimlərə başlanılıb

Naxçıvan Muxtar Respublikası Maliyyə Nazirliyi yanında Maliyyə Tədris Mərkəzin...

Şərur rayonunda dezinfeksiya tədbirləri aparılır

15-02-2019-17-40 Xəbərlər

Şərur rayonunda dezinfeksiya tədbirləri aparılır

Son vaxtlar Şərur rayon əhalisi arasında yuxarı tənəffüs yollarının katarı və mü...

Könül işığı” jurnalının xüsusi buraxılışı işıq üzü görüb

15-02-2019-17-00 Xəbərlər

Könül işığı” jurnalının xüsusi buraxılışı işıq üzü görüb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, brayl əlifbası ilə ayda bir dəfə nəşr edilən  “Könül ...

Babək tərxunu - VİDEO

15-02-2019-14-58 Xəbərlər

Babək tərxunu - VİDEO

Babək qəsəbəsində yaşayan Mehdi Hacıyevə məxsus ailə təsərrüfatında tərxun bitki...

Muxtar respublikada meyvə bağlarının sahəsi artıb

15-02-2019-14-34 Xəbərlər

Muxtar respublikada meyvə bağlarının sahəsi artıb

Ötən il Naxçıvan şəhəri üzrə 5, Şərur rayonu üzrə 12, Babək rayonu üzrə 16, Ordu...

Bəxtiyar Əsgərov Yaponiyanın ölkəmizdəki səfiri ilə görüşüb

15-02-2019-14-15 Xəbərlər

Bəxtiyar Əsgərov Yaponiyanın ölkəmizdəki səfiri ilə görüşüb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Bakı şəhərində Naxçıvan Muxtar Respublikası daimi nümay...

Tamaşaçıları valeh edən sənətkar: Xədicə Qazıyeva - FOTOLAR

15-02-2019-13-27 Xəbərlər

Tamaşaçıları valeh edən sənətkar: Xədicə Qazıyeva - FOTOLAR

Bu gün Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrının ilk pe...

Ötən il muxtar respublikada 1448 ton bal istehsal edilib

15-02-2019-12-50 Xəbərlər

Ötən il muxtar respublikada 1448 ton bal istehsal edilib

2018-ci ildə muxtar respublikada 1448 ton bal istehsal olunub. Bu isə 2008-ci il...

Maliyyə Tədris Mərkəzinin bir illik fəaliyyəti uğurlu olub

14-02-2019-20-41 Xəbərlər

Maliyyə Tədris Mərkəzinin bir illik fəaliyyəti uğurlu olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 10 fe...

Gənclər Mərkəzində "Nəsimi" poemasının müzakirəsi olub

14-02-2019-20-19 Xəbərlər

Gənclər Mərkəzində "Nəsimi" poemasının müzakirəsi olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Gənclər Mərkəzində “Nəsimi” həftəsi çərçivəsində Azərba...

Təqaüdçülər üçün konsert verilib

14-02-2019-20-01 Xəbərlər

Təqaüdçülər üçün konsert verilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki,  Naxçıvan Şəhər Mədəniyyət  Şöbəsinin təqaüdçülər klubu...

Culfa rayonunda yer fıstığı bitkisinin becərilməsi üçün münbit şərait var

14-02-2019-19-40 Xəbərlər

Culfa rayonunda yer fıstığı bitkisinin becərilməsi üçün münbit şərait var

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Culfa rayonunun Saltaq kəndində “Ailə təsərrüfatlarının...

Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda sərgi açılıb

14-02-2019-19-22 Xəbərlər

Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda sərgi açılıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki,  Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunun Kitabxanasında “Naxçı...

Qocaman operator öz avadanlıqlarını muzeyə verib - VİDEO

14-02-2019-19-00 Xəbərlər

Qocaman operator öz avadanlıqlarını muzeyə verib - VİDEO

Uzun  illər  Naxçıvan Televiziyasının və eyni zamanda Aztv-nin “Günün ekranı” xə...

Ali Məclisin Sədri yeni təyinatla bağlı Fərman imzaladı

14-02-2019-18-39 Xəbərlər

Ali Məclisin Sədri yeni təyinatla bağlı Fərman imzaladı

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov  fevralın 14 –də...

Şərur rayonunun Kərimbəyli kəndi də abad kəndlər sırasına qoşulub - VİDEO

14-02-2019-17-45 Xəbərlər

Şərur rayonunun Kərimbəyli kəndi də abad kəndlər sırasına qoşulub - VİDEO

“Muxtariyyət ili” olan 2019-cu ildə də muxtar respublikanın şəhər, qəsəbə və kən...

Karate-do üzrə Naxçıvan şəhər açıq birinciliyinə yekun vurulub

14-02-2019-16-26 Xəbərlər

Karate-do üzrə Naxçıvan şəhər açıq birinciliyinə yekun vurulub

Naxçıvan şəhərindəki İlham Əliyev adına Olimpiya-İdman Kompleksində Naxçıvan Mux...

Cəlil Məmmədquluzadənin 150 illik yubileyinə sərgi həsr edilib

14-02-2019-15-31 Xəbərlər

Cəlil Məmmədquluzadənin 150 illik yubileyinə sərgi həsr edilib

AMEA Naxçıvan Bölməsinin İnformasiya şöbəsindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə...

Ailə, qadın və uşaq hüquqları qorunur

14-02-2019-12-29 Xəbərlər

Ailə, qadın və uşaq hüquqları qorunur

Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin mətbuat xidmətindən NUHÇ...

Sədərəkdə Ana dili günü ilə bağlı tədbir təşkil edilib

14-02-2019-11-35 Xəbərlər

Sədərəkdə Ana dili günü ilə bağlı tədbir təşkil edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Sədərək rayonunun Sədərək kəndində  “21 fevral Beynəlxa...

Sədərək rayonunun Heydərabad qəsəbəsində su monitorinq laboratoriyası tikilib

14-02-2019-11-17 Xəbərlər

Sədərək rayonunun Heydərabad qəsəbəsində su monitorinq laboratoriyası tikilib

Sədərək rayonunun Heydərabad qəsəbəsində su monitorinq laboratoriyası tikilib. L...

Culfa rayon məktəbliləri arasında voleybol yarışı olub

14-02-2019-10-42 Xəbərlər

Culfa rayon məktəbliləri arasında voleybol yarışı olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Culfa Rayon Əbrəqunus kənd tam orta məktəbinin idman za...