Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 2002-ci il 11 iyul tarixli Sərəncamına əsasən Naxçıvan şəhərindəki Əcəmi seyrəngahında Açıq Səma Altında Muzey yaradılmışdır.

Naxcivantv.az xəbər verir ki, Ali Məclis Sədrinin Sərəncamında deyilir: "Müasir tarixşünaslığın tələbləri baxımından tədqiqini gözləyən sahələrdən biri də azərbaycanlıların yaşadıqları ərazilərdə geniş yayılmış qədim qoç heykəlləri, qəbirüstü abidələri və daş üzərində oymalardır. Qoç heykəlləri, qəbirüstü abidələr, daş üzərində oymalar azərbaycanlılarda ən qədim mifoloji və dini baxışlarla bağlı olmuşdur. Bunlar xalqımızın qədim mədəniyyətindən nümunələr olmaqla bərabər, eyni zamanda estetik təsir bağışlayan sənət əsərləridir".

Ən qədim insan yaşayış məskənlərindən olan Naxçıvanda sənətkarlıq və mədəniyyət də böyük inkişaf yolu keçmişdir. Bu torpağın hər qarışı tarixin müəyyən dövründən soraq verir, əcdadlarımızın həyat tərzi və yaşayışı haqqında dolğun təəssürat yaradır. Zəngin tarixi-mədəni irsimiz təkcə memarlıq abidələrində deyil, həm də daş abidələrdə yaşayır. Əcdadlarımızın yaratdıqları daş abidələr, xüsusilə Gəmiqaya rəsmləri ümumilikdə bəşəriyyətin tarixindən xəbər verən dəyərli qaynaqlardır.

Gülüstan və Türkmənçay müqavilələrindən sonra Naxçıvana köçürülmüş ermənilərin qədim Azərbaycan torpağını "erməniləşdirmək" sahəsində apardıqları siyasətin bir istiqaməti də daşdan yonulmuş mədəniyyət nümunələrinin dağıdılması olmuşdur. Bu mənada Ali Məclis Sədrinin Sərəncamı ilə yaradılan Açıq Səma Altında Muzey xalqımızın dekorativ-tətbiqi sənətinin ən gözəl nümunələrindən olan daşdan yonulmuş mədəniyyət nümunələrinin mühafizəsi, öyrənilməsi və təbliğ sahəsində mühüm elmi əhəmiyyətə malikdir. Bu mədəniyyət ocağının ekspozisiyası son 15 ildə xeyli zənginləşmiş, muzeyi minlərlə tamaşaçı ziyarət etmişdir. Muzeyin ekspozisiyasında mifoloji və dini dünyagörüşlə əlaqədar olan 226 qoç heykəli, daş kitabə, qəbirüstü abidə, daşla bağlı məişət əşyaları qorunur və nümayiş etdirilir.

Bəşər tarixində daş əmək alətləri, daş heykəllər, daş epiqrafik yazılar, piktoqrafik yazı nümunələrinin daş üzərində həkk edilməsinin tarixi çox qədimlərə dayanır. Açıq Səma Altında Muzeyin  ən qədim  eksponatı da eramızdan əvvəl  IV-III minilliyə aid Gəmiqayadan gətirilmiş daş abidədir.

Naxçıvanın orta əsr memarlıq və tikinti sahəsində kərpic daha çox işlənsə də, daşdan istifadə, daşüzərində yazı ornamentlərin yaradılması üçün sənətkar və ustaların məharətli işlərinə də rast gəlinir. Bu illər ərzində bu nümunələrin muzeyə gətirilib, ərazinin bu eksponatlarla zənginləşdirilməsi də əsas vəzifələrdən olmuşdur.

Muzeyin əsas eksponatlarını daşdan yonulmuş qoç fiqurları təşkil edir. Qədim türk xalqlarının inamları və dəfn adətləri ilə bağlı olan daş qoç və qoyun heykəlləri ilk öncə dəfn olunanların yanına qoyulmuş, zaman keçdikcə bu adət tədricən qəbirlərin üstünə qoyulan heykəllərlə əvəz edilmişdir. İslam dininin qəbulundan sonra bu adət müvəqqəti unudulmuş, XIV əsrdən başlayaraq və tədricən XV əsrdə Qaraqoyunlu və Ağqoyunlu tayfalarının Azərbaycanda hakimiyyəti zamanı yenidən dirçəlmişdir. Həmin dövrdən etibarən Azərbaycanda, o cümlədən onun ayrılmaz tərkib hissəsi olan Naxçıvanda da qəbirlərin üstünə daş qoç və qoyun heykəlləri qoyulmuşdur. Əksər qoç fiqurlarının üzərində qılınc təsvir edilməsi xalqımızın döyüşkən və qəhrəmanlıq tarixindən xəbər verir.

Muzeydə çoxlu sənduqələr, qəbir daşları qorunub saxlanılır. Qəbir daşları üzərində mərhumun peşə və sənətini əks etdirən bir sıra  məişət və təsərrüfat əşyaları, güzgü, qayçı, xəncər təsvirinə rast gəlinir. Sənət əsərlərində günəşin də təsvirinə tez-tez rast gəlinir. Günəş istilik, həyat, işıq rəmzi olduğundan daşyonma ustaları da daş üzərində müxtəlif formada dairələr həkk etmişlər. Qəbirüstü abidələr orta əsrlərdə Naxçıvanda daşişləmə sənətinin intibah dövrü keçirdiyini sübut edir. Sənduqələr-sinədaşları kiçik formalı memarlıq əsərləridir. Sənduqələrin üzəri Qurani-Kərimdən götürülmüş ayələrdən ibarət kitabələrlə bəzədilmişdir.

Eksponatlar arasında memorial xatirə abidələri mühüm yer tutur. Onlardan biri də burada nümayiş olunan ən qədim qəbirüstü xatirə abidəsidir. Qəbilə quruluşu dövrünün məhsulu olan bu abidə, qəbir üzərində dik basdırılmış heykələ bənzəyir.

Naxçıvan müxtəlif tərkibli və keyfiyyətli daş ehtiyatları ilə zəngindir. Muzeydə nümayiş etdirilən sütun altlıqları da formalarına görə müxtəlifdir. Orta əsrlərdə sütun altlıqları darvaza qapılarının yanında bəzək əşyası kimi istifadə edilmişdir. Daş məmulatı təkcə tikinti materialı kimi deyil, həmçinin təsərrüfat və məişətdə də geniş tətbiq olunmuşdur. Muzeydə nümayiş olunan su daşı, xırman daşı, dəyirman daşı, dibək daşı vaxtilə məişətimizdə geniş yer tutmuşdur.

Vaxtilə baxımsız, tarixə laqeydlik təəssüratı yaradan bu ərazi indi tarix və mədəniyyətimizə məhəbbətin ifadəsi olan “Xan Sarayı” Dövlət Tarix-Memarlıq, Möminə Xatın və Açıq Səma Altında Muzey Kompleksi kimi fəaliyyət göstərir. Hər il muzeyi minlərlə tamaşaçı, xüsusilə xarici ölkə vətəndaşları ziyarət edir. Bu isə zəngin tarixi-mədəni irsimizin təbliği və tanıdılması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. 

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Kəngərlidə seminar olub

08-12-2018-19-32 Xəbərlər

Kəngərlidə seminar olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Kəngərli rayonunda “Kənd təsərrüfatı bitkilərindən yüks...

Muxtar respublikada qan donorlarının sayı artıb

08-12-2018-19-01 Xəbərlər

Muxtar respublikada qan donorlarının sayı artıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, muxtar respublikada son dövrlərdə qan donorlarının sayı...

Naxçıvan şəhərində yeni supermarket fəaliyyətə başlayıb

08-12-2018-18-31 Xəbərlər

Naxçıvan şəhərində yeni supermarket fəaliyyətə başlayıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, dekabrın əvvəlindən Naxçıvan şəhərindəki şəhid İlqar Əl...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

08-12-2018-16-14 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında dekabrın 9-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb...

Xalq şairi Məmməd Araz səhnəmizdə

08-12-2018-15-52 Xəbərlər

Xalq şairi Məmməd Araz səhnəmizdə

1981-ci ildə Azərbaycan KP MK-nın Hüseyn Cavidin 100 illiyinin təntənəli şəkildə...

Muxtar respublikada nəqliyyatın intensiv hərəkəti təmin edilir

08-12-2018-15-07 Xəbərlər

Muxtar respublikada nəqliyyatın intensiv hərəkəti təmin edilir

Naxçıvan Muxtar Respublikası  Dövlət Nəqliyyat Xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən mə...

Muxtar respublikada suvarılan torpaq sahələri genişləndirilir

08-12-2018-14-23 Xəbərlər

Muxtar respublikada suvarılan torpaq sahələri genişləndirilir

Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Komitəsinin mə...

Atıcılıq Federasiyasının fəaliyyəti ilə bağlı iclas olub

08-12-2018-12-33 Xəbərlər

Atıcılıq Federasiyasının fəaliyyəti ilə bağlı iclas olub

Naxçıvan Muxtar Respublika Stadionunun iclas zalında Naxçıvan Muxtar Respublikas...

Naxçıvanda gənclər siyasəti uğurla həyata keçirilir

08-12-2018-11-47 Xəbərlər

Naxçıvanda gənclər siyasəti uğurla həyata keçirilir

Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin mətbuat xidmətindən N...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

08-12-2018-11-05 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Muxtar respublikada istehlakçıların hüquqları qorunur

08-12-2018-10-12 Xəbərlər

Muxtar respublikada istehlakçıların hüquqları qorunur

Naxçıvan Muxtar Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇI...

Muxtar respublikamızda vətənpərvər gənclik yetişir

08-12-2018-09-30 Xəbərlər

 Muxtar respublikamızda vətənpərvər gənclik yetişir

Dövlət müstəqilliyimizin qazanılmasından sonra qarşıda duran ən böyük məsələ kim...

Mühasiblər üçün növbəti kurs keçirilib

07-12-2018-20-48 Xəbərlər

Mühasiblər üçün növbəti kurs keçirilib

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Maliyyə Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXA...

Kosacan kəndində tədbir olub

07-12-2018-19-16 Xəbərlər

Kosacan kəndində tədbir olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, YAP Şərur Rayon Təşkilatı Kosacan kəndində ulu öndər He...

Naxçıvan Muxtar Respublikası müəllimlərinin konfransı keçirilib

07-12-2018-18-41 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikası müəllimlərinin konfransı keçirilib

Dekabrın 7-də Naxçıvan Muxtar Respublikası müəllimlərinin konfransı keçirilib.

Fiziki imkanları məhdud şəxslər Naxçıvanda müalicə alırlar

07-12-2018-18-15 Xəbərlər

Fiziki imkanları məhdud şəxslər Naxçıvanda müalicə alırlar

Xəbər verdiyimiz kimi Bakı və Sumqayıt şəhərlərindən olan 44 nəfər məhdud fiziki...

Ali Məclisin Sədri müəllimləri təbrik edib

07-12-2018-17-32 Xəbərlər

Ali Məclisin Sədri müəllimləri təbrik edib

Dekabrın 7-də Naxçıvan Muxtar Respublikası müəllimlərinin konfransı keçirilib. ...

Zəka sahibləri birincilik uğrunda yarışırlar

07-12-2018-17-17 Xəbərlər

Zəka sahibləri birincilik uğrunda yarışırlar

NUHÇIXAN xəbər verir ki, məktəblilər arasında şahmat üzrə muxtar respublika seçm...

Naxçıvan 1934-41-ci illərdə - FOTOLAR

07-12-2018-12-00 Xəbərlər

Naxçıvan 1934-41-ci illərdə - FOTOLAR

Naxçıvan özünün tarixi abidələri və maraqlı coğrafiyası ilə həmişə əcnəbiləri cə...

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Dövlət Qulluğunu İdarəetmə Şurasının Tərkibi təsdiq edilib

07-12-2018-10-39 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Dövlət Qulluğunu İdarəetmə Şurasının Tərkibi təsdiq edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 6 dek...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

07-12-2018-09-34 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Şərurda Yazıçılar Birliyinin tədbiri keçirilib

06-12-2018-20-47 Xəbərlər

Şərurda Yazıçılar Birliyinin tədbiri keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Şərur rayon ağsaqqalları, ziyalıları və gənclərinin işt...

Gənclər Heydər Əliyev muzeyini gəziblər

06-12-2018-20-09 Xəbərlər

Gənclər Heydər Əliyev muzeyini gəziblər

NUHÇIXAN xəbər ki, bu gün ümummilli lider Heydər Əliyevin əziz xatirəsinin yad e...

Şərurlu məktəblilər arasında şahmat yarışı təşkil edilib

06-12-2018-19-22 Xəbərlər

Şərurlu məktəblilər arasında şahmat yarışı təşkil edilib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin mətbuat xidmətindən N...

Naxçıvan növbəti dəfə də ölkə üzrə investisiya reytinqinin lideridir

06-12-2018-18-59 Xəbərlər

Naxçıvan növbəti dəfə də ölkə üzrə investisiya reytinqinin lideridir

Nüfuzlu Caspian European Clubun dəstəyilə fəaliyyət göstərən Caspian Energy İnte...

Yağışlı havalarda sürücülər nəyə diqqət etməlidir?

06-12-2018-18-27 Xəbərlər

Yağışlı havalarda sürücülər nəyə diqqət etməlidir?

Yağışlı havalarda yollar islandığından avtomobillərin sürüşməsi bəzən qaçılmaz o...

“Reproduktiv sağlamlıq və ailə dəyərləri” mövzusunda tədbir keçirilib

06-12-2018-18-05 Xəbərlər

“Reproduktiv sağlamlıq və ailə dəyərləri” mövzusunda tədbir keçirilib

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komi...

Qarabağlar Türbə Kompleksinin saytı istifadəyə verilib

06-12-2018-17-09 Xəbərlər

Qarabağlar Türbə Kompleksinin saytı istifadəyə verilib

Kəngərli rayonunun Qarabağlar kəndində yerləşən Qarabağlar Türbə Kompleksinin ww...

Naxçıvan müəllimlərinin konfransı keçiriləcək

06-12-2018-16-48 Xəbərlər

Naxçıvan müəllimlərinin konfransı keçiriləcək

NUHÇIXAN Təhsil Nazirliyinin mətbuat xidmətinə istinadən xəbər verir ki, dekabrı...

Tarixi-mədəni irsimizin yadigarı – Qazançı körpüsü

06-12-2018-14-50 Xəbərlər

Tarixi-mədəni irsimizin yadigarı – Qazançı körpüsü

Qədim və orta əsrlərdə yaşayış məskənləri salınarkən insanların suya olan tələba...