Azərtacda Naxçıvandakı imamzadə ziyarətgahları haqqında məqalə dərc edilib. Naxcivantv.az həmin məqaləni təqdim edir. Qədim və zəngin tarixi keçmişi ilə fərqlənən Naxçıvan abidələr diyarı kimi tanınır. Bu mühüm maddi-mənəvi sərvətlərimizin sırasında muxtar respublikanın müxtəlif bölgələrində yerləşən “İmamzadə”lərin özünəməxsus əhəmiyyəti, xüsusi yeri var.

Naxçıvanın on üç əsrdən artıq bir dövrünü özündə təcəssüm etdirən bu dəyərli abidələr yalnız ölkəmizin deyil, bütövlükdə, müsəlman Şərqinin qədim sənətkarlıq, xüsusilə də memarlıq ənənələrinin, çoxəsrlik tarixi keçmişinin yadigarlarıdır.

Naxçıvan şəhərindəki “İmamzadə” türbəsi özündə türk və müsəlman memarlığı ənənələrinin qarşılıqlı vəhdətini ehtiva edir

Naxçıvan şəhəri ərazisindəki “İmamzadə” türbəsi özündə qədim və zəngin sənətkarlıq xüsusiyyətlərinə malik türk və müsəlman memarlığı ənənələrinin qarşılıqlı vəhdətini ehtiva edir. Belə ki, VIII-IX əsrlərin qovşağında Azərbaycan ərazisində xalq tərəfindən yeni qəbul edilmiş İslam dini və müsəlman mədəniyyəti elementləri insanların, xüsusilə də sənətkarların, memarların şüuruna kor-koranə surətdə hopmayıb. Qədim mədəni-mənəvi dəyərlərin bu yeni xüsusiyyətlərlə zənginləşməsi sayəsində əvvəlki abidələrdən daha fərqli, möhtəşəm və həmin dövr üçün yenilikçi xarakterli sənətkarlıq nümunələri meydana gəlib.

“Naxçıvan Abidələri Ensiklopediyası”nda Naxçıvan şəhərinin cənub-şərq hissəsində yerləşən “İmamzadə” kompleksinə daxil olan “İmamzadə” türbəsi haqqında ətraflı məlumat verilir. Aşağıdan kvadrat şəkildə inşa edilən abidənin yuxarı hissəsində, silindrşəkilli gövdəsində memar çox ustalıqla qırmızı rəngli bişmiş kərpicləri üfüqi, tünd bənövşəyi kaşılı kərpicləri isə şaquli şəkildə simmetrik düzərək Bərdə türbəsində olduğu kimi, xalını xatırladan bəzək ünsürü və Kufi xətlə dəfələrlə təkrarlanan epiqrafik motiv: “Allah” sözü yaradıb. Türbənin içərisində əhali tərəfindən ziyarət edilən bir qəbir var. Qəbrin üzərində epitafiya, məzar kitabəsi olmadığı üçün onun kimə aid olduğu haqqında dəqiq fikir söyləmək mümkün deyil. Ancaq şəhərin yaşlı əhalisinin söylədiyinə görə, bu qəbirdə şiələrin səkkizinci İmamı olan İmam Rzanın oğlu dəfn edilib.

Epiqraf alim İ.Əzimbəyovun keçən yüzilliyin iyirminci illərində yazdığına görə türbənin şimal-qərb tərəfində Nəsx xətti ilə ərəb dilində yazılmış kitabə olub. Kitabənin mətnindən məlum olur ki, bu imarətin tikilməsini böyük sultan, xaqan, hörmətli əmir sultan Əbu Müzəffər şah Təhmasib Bahadır xanın hakimiyyəti zamanında mərhum, günahları bağışlanmış, Hacı Fulad bəyin oğlu, zəmanənin xeyirxahı həzrət Rufai bəy əmr edib. Kitabədə tarix qeyd olunmasa da orada vurğulanan “Əbu Müzəffər şah Təhmasib Bahadır xanın hakimiyyəti zamanında” sözlərinə əsasən türbənin inşa tarixini müəyyənləşdirmək mümkündür. Belə ki, Əbu Müzəffər şah Təhmasib Bahadır xan Səfəvi hökmdarı şah Sultan Hüseynin oğludur. Tarixdə II şah Təhmasib adı ilə tanınan bu adam 1722-32-ci illərdə hakimiyyətdə olub. Deməli, türbə XVIII əsrin 20-ci illərində inşa edilib.

XVIII əsrə aid memarlıq abidəsi - Nehrəm “İmamzadə”si

“İmamzadə” türbələrindən biri də Babək rayonunun Nehrəm kəndində yerləşir, XVIII əsrə aid memarlıq abidəsidir. Türbə bir çox dəyişikliklərdən, təmir-bərpa işlərindən sonra dövrümüzədək gəlib çatıb. Nehrəm “İmamzadə”si türbə, təkyə və yardımçı binalardan ibarət böyük kompleksdir. Kompleksin özəyini təşkil edən türbənin içərisində bir qəbir var. Qəbrin üstü sənduqə formasındadır. Qəbrin üzərində onun kimə aid olmasını bildirən kitabə yoxdur. Əhali arasında yayılan rəvayətə görə, qəbirdə şiələrin yeddinci İmamı Musa Kazımın oğlu Seyid Əqil dəfn olunub.

Xanlıqlar kəndindəki “İmamzadə” xalqımızın etnomental dəyərləri, dini baxış və təsəvvürlərini özündə təcəssüm etdirən ziyarətgahdır

Ötən il fevralın 15-də Xanlıqlar kəndində muxtar respublika rəhbərinin iştirakı ilə istifadəyə verilən “Parçı İmamzadəsi” bərpadan sonra bənzərsiz sənət nümunəsi kimi diqqəti çəkir. Onu da qeyd edək ki, “İmamzadə”nin tarixi görkəmi və qədim memarlıq elementləri qorunub saxlanılıb. Qədim “İmamzadə” türbəsi giriş və salondan ibarətdir. Aşağıdan kvadrat şəklində inşa edilən bu abidənin yuxarı hissəsi tağvari günbəzlə örtülüb. Tədqiqatçıların fikrincə, “İmamzadə” türbəsi XVI əsrə aiddir. Əvvəllər binanın daxilində bir məzar və daş kitabə olub. 1928-ci ildə tədqiqatçılar kompleksdə olarkən qəbrin üzərində ərəb əlifbası ilə “İbrahim ibn Musa” yazıldığını müəyyənləşdiriblər. 1988-ci ildə nəşr olunmuş “Xanlıqlar İmamzadəsi” adlı məlumat kitabçasında da bu məzarın yeddinci İmam Musa Kazımın oğlu İbrahimə məxsus olduğu yazılıb. Naxçıvan şəhərində yaradılmış ilk Diyarşünaslıq Muzeyindəki əlyazmalarda və elmi-tarixi məqalələrdə, həmçinin Bakıda nəşr olunmuş “Azərbaycanı öyrənmə yolu” adlı məcmuədə, Hüseyn Cavidin əmisi oğlu Məhəmməd Rəsizadənin “Şərur dairəsinə səyahət haqqında qeydlər” sərlövhəli məqaləsində də yuxarıdakı faktlar təsdiqlənir.

Bu “İmamzadə” yüksək bədii sənətkarlıq, memarlıq xüsusiyyətlərinə malik bir abidə kimi bu bölgənin hələ çox qədim dövrlərdən etibarən mühüm mədəniyyət mərkəzi kimi inkişaf etdiyini, burada yerli memarlıq məktəbi ənənələrinin formalaşdığını sübut edir. Çünki böyük bir tarixi dövr ərzində yüksək sosial, iqtisadi, siyasi və ən əsası isə mədəni tərəqqisi ilə seçilən Naxçıvanda məhz belə mükəmməl sənət nümunələrinin yaradılması təsadüfi xarakter daşımayıb. Xanlıqlar kəndindəki “İmamzadə” abidəsi xalqımızın etnomental dəyərləri, dini baxış və təsəvvürlərini, inanclarını, etnopsixoloji və əxlaqi münasibətlər sistemini bir növ, özündə təcəssüm etdirən mühüm bir ziyarətgahdır.

Naxçıvan şəhərində, Nehrəm kəndində və Xanlıqlar kəndindəki tarixi abidələrin möhtəşəmliyi müqəddəs dini məkanlarımızın – “İmamzadə”lərin yalnız ibadətgah və ziyarətgah kimi deyil, həm də onların böyük bir tarixi dövr ərzində dəyərli elm, təhsil, ürfan mərkəzləri olaraq fəaliyyət göstərməsini sübuta yetirir. Təsadüfi deyildir ki, hələ orta əsrlər dövründən etibarən bu cür müqəddəs məkanlarımız gənc nəslin təlim və tərbiyə olunması, onların dini elmlərlə yanaşı, fundamental dünyəvi elmləri də dərindən mənimsəmələrinə, geniş dünyagörüşlü şəxsiyyətlər kimi düzgün formalaşmalarına şərait yaradan mərkəzlər olub. Eyni zamanda “İmamzadə” kompleksləri o dövrdə məscid və digər ibadət yerləri kimi yüksək intellektual səviyyəyə, müfəssəl elmi-nəzəri biliklərə, həqiqi ali insani dəyərlərə sahib olan əsl ziyalı şəxsiyyətlərin, Naxçıvanın sayılıb-seçilən ağsaqqallarının, din-iman əhli olan insanlarının toplaşaraq fikir mübadiləsi, elmi müzakirələr apardıqları əvəzsiz mərkəzlər rolunu oynayıblar.

Naxçıvanda “İmamzadə” ziyarətgahları artıq böyük bir tarixi müddət ərzində İslam dininin müqəddəs məkanlardan biri hesab edilib və edilməkdədir. Bu mənada, “İmamzadə”ləri xalqımızın milli-mədəni, eləcə də mənəvi sərvəti kimi bu gün qorunur.

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Düşmən öldürülən daha 62 əsgərinin adını açıqlayıb

21-10-2020-18-20 Xəbərlər

Düşmən öldürülən daha 62 əsgərinin adını açıqlayıb

Ermənistanın Müdafiə Nazirliyi döyüşlərdə öldürülən hərbçilərin növbəti hissəsin...

Ermənistana məxsus daha 3 PUA məhv edilib

21-10-2020-16-23 Xəbərlər

Ermənistana məxsus daha 3 PUA məhv edilib

Oktyabrın 21-i saat 12:55-dən 13:30-dək Ermənistan silahlı qüvvələrinə məxsus da...

Düşmənin məhv edilən növbəti hərbi texnikaları - VİDEO

21-10-2020-14-38 Xəbərlər

Düşmənin məhv edilən növbəti hərbi texnikaları - VİDEO

Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi düşmənin döyüş meydanında atıb-qaçdığı, həmçinin bö...

Zəngilanın işğaldan azad edilməsi ölkəmizin mineral resurs istehsalını və ixracını artıracaq – Təhlil

21-10-2020-14-21 Xəbərlər

Zəngilanın işğaldan azad edilməsi ölkəmizin mineral resurs istehsalını və ixracını artıracaq – Təhlil

Kəlbəcər-Laçın iqtisadi rayonuna daxil olan Zəngilan rayonu iqtisadi və coğrafi ...

Gülnarə xalanın qapısını xəcalətlə döyməyin hayqırtısı

21-10-2020-13-42 Xəbərlər

Gülnarə xalanın qapısını xəcalətlə döyməyin hayqırtısı

Mən bu gün hisslərin sözlərlə ifadə edilə bilmədiyi bir ruh halındayam. Sözlər n...

Ermənistanın növbəti PUA-sı məhv edilib

21-10-2020-12-49 Xəbərlər

Ermənistanın növbəti PUA-sı məhv edilib

Oktyabrın 21-də saat 12.00 radələrində Ermənistan silahlı qüvvələrinə məxsus növ...

Hərbi komandiri də daxil olmaqla Ermənistanın daha 4 zabiti məhv edildi

21-10-2020-11-42 Xəbərlər

Hərbi komandiri də daxil olmaqla Ermənistanın daha 4 zabiti məhv edildi

Azərbaycan Ordusunun torpaqların işğaldan azad edilməsi istiqamətində apardığı ə...

Cəbrayılın işğaldan azad olunan Çərəkən kəndinin görüntüləri - VİDEO

21-10-2020-11-22 Xəbərlər

Cəbrayılın işğaldan azad olunan Çərəkən kəndinin görüntüləri - VİDEO

Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad olunan Çərəkən kən...

MN: Ermənistan silahlı qüvvələrinin 556-cı alayının taboru sıradan çıxarılıb

21-10-2020-11-01 Xəbərlər

MN: Ermənistan silahlı qüvvələrinin 556-cı alayının taboru sıradan çıxarılıb

Cəbrayıl istiqamətində gedən döyüş əməliyyatları zamanı Azərbaycan Ordusu tərəfi...

Gecə və gündüz artilleriya atışlarının görüntüləri - VİDEO

21-10-2020-10-31 Xəbərlər

Gecə və gündüz artilleriya atışlarının görüntüləri - VİDEO

Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi gecə və gündüz artilleriya atışlarının videogörüntü...

Müdafiə Nazirliyi: Azərbaycana məxsus hərbi təyyarə vurulmayıb

21-10-2020-10-22 Xəbərlər

Müdafiə Nazirliyi: Azərbaycana məxsus hərbi təyyarə vurulmayıb

Ermənistan tərəfinin Azərbaycana məxsus hərbi təyyarənin guya vurulması barədə y...

Düşmənin tabor komandiri şəxsi heyəti ilə birlikdə məhv edilib

21-10-2020-09-00 Xəbərlər

Düşmənin tabor komandiri şəxsi heyəti ilə birlikdə məhv edilib

Azərbaycan Ordusunun keçirdiyi əməliyyat nəticəsində cəbhənin Cəbrayıl və Qubadl...

Düşmən Cəbrayıl və Qubadlı istiqamətlərində geri çəkilməyə məcbur edilib

21-10-2020-08-59 Xəbərlər

Düşmən Cəbrayıl və Qubadlı istiqamətlərində geri çəkilməyə məcbur edilib

Oktyabrın 20-i gün ərzində və 21-ə keçən gecə cəbhənin Ağdərə, Füzuli- Cəbrayıl ...

Naxçıvan nümayəndəliyinin rəhbəri Kolumbiya səfiri ilə görüşüb

20-10-2020-17-35 Xəbərlər

Naxçıvan nümayəndəliyinin rəhbəri Kolumbiya səfiri ilə görüşüb

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, Bakı şəhərində Naxçıvan Muxtar Re...

“Qarabağ – mədəniyyətimizin beşiyi”: Hacı Bədəl körpüsü

20-10-2020-16-46 Xəbərlər

“Qarabağ – mədəniyyətimizin beşiyi”: Hacı Bədəl körpüsü

Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü nəticəsində işğal edilmiş ərazilərdə dağ...

Ermənilərin Tərtərə atəşi nəticəsində 2 mülki şəxs həlak oldu, 1 nəfər yaralandı

20-10-2020-16-09 Xəbərlər

Ermənilərin Tərtərə atəşi nəticəsində 2 mülki şəxs həlak oldu, 1 nəfər yaralandı

Ermənistanın silahlı qüvvələri elan edilmiş humanitar atəşkəs rejiminin tələblər...

Zəngilana Azərbaycan bayrağı sancıldı - VİDEO

20-10-2020-15-31 Xəbərlər

Zəngilana Azərbaycan bayrağı sancıldı - VİDEO

Zəngilan şəhərində olan Azərbaycan hərbçiləri Azərbaycan Prezidentinə məruzə edi...

Naxçıvan DTX ermənilərə dair yeni faktlar əldə etdi - VİDEO

20-10-2020-14-10 Xəbərlər

Naxçıvan DTX ermənilərə dair yeni faktlar əldə etdi - VİDEO

Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti Ermənistan ordusunun ...

Tərtər və Ağdam rayonlarının əraziləri atəşə tutulur

20-10-2020-13-30 Xəbərlər

Tərtər və Ağdam rayonlarının əraziləri atəşə tutulur

Ermənistan silahlı qüvvələri Tərtər və Ağdam rayonlarının ərazilərini atəşə tutu...

Semyon Peqov Qarabağdan qaçıb

20-10-2020-12-26 Xəbərlər

Semyon Peqov Qarabağdan qaçıb

Teleqramda təxribatçı videolarla populyarlıq qazanan “WarGonzo” kanalının qurucu...

Ermənistan silahlı qüvvələrinin atəş nöqtələrinə artilleriya bölmələrimiz zərbələr endirir - VİDEO

20-10-2020-11-36 Xəbərlər

Ermənistan silahlı qüvvələrinin atəş nöqtələrinə artilleriya bölmələrimiz zərbələr endirir - VİDEO

Ermənistan silahlı qüvvələrinin atəş nöqtələrinə artilleriya bölmələrimiz zərbəl...

“Hər yarım saatdan bir erməni əsgərinin meyiti basdırılır...”

20-10-2020-11-03 Xəbərlər

“Hər yarım saatdan bir erməni əsgərinin meyiti basdırılır...”

“Bilirsiniz nə qədər belə morq var?...”

Düşmənin zirehli texnikaları məhv edilib - VİDEO

20-10-2020-10-08 Xəbərlər

Düşmənin zirehli texnikaları məhv edilib - VİDEO

Ermənistan silahlı qüvvələrinə məxsus zirehli texnikaların məhv edilməsinin növb...

Düşmənin məhv edilən hərbi texnikaları - SİYAHI

20-10-2020-09-00 Xəbərlər

Düşmənin məhv edilən hərbi texnikaları - SİYAHI

Oktyabrın 19-u gün ərzində və 20-ə keçən gecə Azərbaycan Ordusu tərəfindən həyat...

Cəbhədə son vəziyyət: Düşmənin xeyli canlı qüvvəsi və texnikası məhv edilib

20-10-2020-08-00 Xəbərlər

Cəbhədə son vəziyyət: Düşmənin xeyli canlı qüvvəsi və texnikası məhv edilib

Oktyabrın 19-u gün ərzində və 20-ə keçən gecə cəbhənin Ağdərə-Ağdam, Füzuli-Hadr...

MN: Düşmən Tərtər və Ağdam rayonlarını atəşə tutur

19-10-2020-17-01 Xəbərlər

MN: Düşmən Tərtər və Ağdam rayonlarını atəşə tutur

Ermənistan silahlı qüvvələri Tərtər və Ağdam rayonlarının yaşayış məntəqələrini ...

Ermənilər Tərtərdə pambıq qəbulu və emalı məntəqəsini atəşə tutub

19-10-2020-16-19 Xəbərlər

Ermənilər Tərtərdə pambıq qəbulu və emalı məntəqəsini atəşə tutub

Ermənistan silahlı qüvvələri Tərtərdə pambıq qəbulu və emalı məntəqəsini atəşə t...

Erməni psixoloq: “Əsgərlərimiz müharibədən qorxur”

19-10-2020-15-03 Xəbərlər

Erməni psixoloq: “Əsgərlərimiz müharibədən qorxur”

Erməni professor, psixologiya elmləri doktoru Mels Mkrtumyan etiraf edib ki, Erm...

Düşmən, indi də Ordumuzun qarşısına qadınlarını çıxarır - Ermənistan MN miskin vəziyyətini etiraf edir

19-10-2020-14-20 Xəbərlər

Düşmən, indi də Ordumuzun qarşısına qadınlarını çıxarır - Ermənistan MN miskin vəziyyətini etiraf edir

Qarabağın ətraf rayonlarında gedən şiddətli döyüşlərdə minlərlə itki verən Ermən...