Şair Xanəli Kərimli ilə poeziya söhbəti

 

Ruhumuza sığal çəkən, könlümüzü oxşayan, bizi düşündürən, mənəviyyatımıza təsir edən poeziya romantik duyğuların təcəssümüdür. "Şair olmaq xoşbəxtlikdir"- deyirlər. Lakin o şair xoşbəxtdir ki, yaratdıqları özündən sonra da onu yaşadır. Əminliklə deyə bilərik ki, şair Xanəli Kərimlinin də yaradıcılığı  nəsildən-nəsilə keçərək onu yaşadacaq. Çünki Xanəli Kərimli "Ay işığında", "Anamdan məktub", “Bu da bir nağıldı...”, “Mənə elə gəlir ki...”, “Duyğularım, düşüncələrim”, “Mənim könlüm bir ümmandır”,"Payız Duyğuları", "Ahlat taşı" kimi onlarla bir-birindən dəyərli poeziya nümunələrinin toplandığı kitabların müəllifidir.

Sözün dəyərini bilən, şeiriyyətin bəstəkarı, gözəl poeziya nümunələri yaradan Xanəli Kərimli ilə olan söhbətimiz şairlər üçün əlamətdar bir günə - Beynəlxalq Poeziya Gününə təsadüf etdi.

-Şair Xanəli Kərimli üçün poeziya nədir?

-Poeziya elə bir sənət, insan qəlbinin elə bir kəşfidir ki, o  bütün bəşəriyyəti irqindən, dinindən, dilindən  asılı olmayaraq  bir məcrada birləşdirə bilir. Poeziya geniş anlamdır, o, təkcə şeir deyil. Nə qədər varlıq, nə qədər yaranış varsa hər bir varlığın, hər bir yaranışın özünəməxsus poeziyası var. Rənglərin poeziyası var, səsin poeziyası  var, memarlığın poeziyası  var. Ona görə də  poeziya hislərin,  duyğuların tərənnümüdür və poeziyanın  bayramı da   azad düşüncənin, azad  fikrin  bayramıdır.

-Taleyinizə Şahbuz rayonunun Mahmudoba kəndində, dağlar qoynunda, zəhmətkeş bir ailədə doğulmaq  və şair olmaq düşdü. Hər halda Məmməd Araz yurdunda doğulmaq, şair olmaq özü də bir xoşbəxtlikdir?

-Şairlik taleyin, qismətin işidir. Şair adını daşımaq, şair sözünün yükünü çəkmək çox çətindir. Şair hər şeydən əvvəl  öz zamanının, öz dövrünün danışan dili, vətəninin çırpan ürəyi, görən gözüdür. Dünya şöhrətli Qırğız yazıçısı Çingiz Aytmatovun bir yaxşı sözü var. Deyir: “Mən bilirəm ki, xalqım mənə öz adından danışmaq etibarını, danışmaq səlahiyyətini veribsə gərək  mən elə yazam, elə danışam ki həmişə xalqıma baş ucalığı gətirəm”. Yuxusuz gecələr keçirib yaxşı alim, tədqiqatçı olmaq olar. Amma şair olmaq üçün gərək anadan şair doğulasan. Şair olmaq ona görə xoşbəxtlikdir ki, sən duyğularını, hislərini, düşüncələrini sözə çevirib kiməsə ötürə bilirsən. Şair ömrü  daim  vətənin keşiyində olan əsgər ömürdür.  

-Yaradıcılıq əhval-ruhiyə ilə sıx bağlıdır deyirlər. Hər şeir yazılmamışdan öncə ağrı – acıdan, sevincdən, həsrətdən,  sevgi yanğısından doğursa ürəklərə daha tez yol tapar ...

-Poeziya ovqat işidir, şair hər şeydən əvvəl  öz duyğularının, düşüncələrinin, hisslərinin əsiridir. Sevgi, məhəbbət, ata, ana, ağsaqqal, əxlaq, vətən mövzusu   yüz illərdir işlənir, yenə də dadı, duzu qaçmır. Ona görə ki, hər bir şair o kədərə, o  sevgiyə öz möhürünü  vurur, hər bir şair  o vətən sevgisinə özünün dərk etdiyi sevgini yazır.

-Ayrı–ayrı dövrlərdə nəşr olunmuş kitablarınıza nəzər salanda  keçdiyiniz yaradıcılıq yolunu  əhatəli şəkildə izləmək mümkündür. Yazdığınız şeirlərin hər misrasında  torpağa, vətənə, təbiətə və insana məhəbbət bəsləyən bir şair ürəyinin yanğısı var.

-Təbiət, cəmiyyət vahiddir. İnsan təbiətin bir parçasıdır. İnsan təbiət qoynunda olanda  onda  romantik duyğular, sentimental düşüncələr baş qaldırır. Çünki, insan təbiətdən gəlib cəmiyyətə. Ona görə  insan təbiət ilə qovuşanda o hiss, o duyğu, ilkə qayıdış baş verir. İnsan təbiətə doğmalaşdıqca təbiətə olan duyğularını təbiətə qaytarır. Hər  bir şeirin özündə də  bir ictimai duyum, düşüncə var.  Şair üçün   təbiətin ağacı da, torpağı da, daşı da, yarpağı da hər biri  bir insan obrazıdı. Çünki şair cəmiyyətə təbiətdən baxır. 

-Bir bahar gününü yaşayırıq. Bu havada  şairin ovqatı necədir? “Ömür bahar deyil ki, bir də qayıtsın”,- deyirlər . Siz necə düşünürsüz,  baharlar olduğu kimi  qayıdırmı insan ömrünə?! Hər halda belədirsə, bu, şairin gözündən yayınmır... 

-Bahar həmişə gözəldir. Ama insan ovqatından çox şey asılıdır. Bahar həmişə insana zövq verir , əhval ruhiyyəsini  xoş edir.  Xüsusilə şairləri ilhama gətirən fəsildir bahar. Amma şair var ki baharda daha çox yazıb yardır , şair də var ki payızda.  Şair Xanəli Kərimli isə   payızda  daha çox yazıb-yaradır.

O ki, qaldı baharlar olduğu kimi qayıdırmı ömrümüzə sualınıza, baharlar təbii ki, insan ömründə bir-birinə bənzəmir. Əlbəttə heç nə əvvəlki kimi olmur. Hər şeydə nəsə bir təzəlik olur. Ömür   isə bahar kimi bir də  geri  qayıtmır baharına,  payızlara  doğru  yol gedir. Hər fəslin bir gözəlliyi var sadəcə  təbiətin bir parçası olan insan o gözəlliyi duymalıdır.

-Poeziya və vətən. Bu mənada şair X. Kərimlinin poeziyasında  vətən anlayışı...

-Vətən mövzusu  həmişə ədəbiyyatmızın başlıca mövzusu olub. Abbas Səhhət  nə gözəl deyib:

Vətən  əcdadımızın mədfənidir,

Vətən övladımızın məskənidir.

Vətənin yoxdusa  sənin  qürurun da yoxdur, arxan  da, elin, oban da yoxdur, sözünün kəsəri də yoxdur.  Vətən elə bir məhfumdur ki,   ondan  min ildir  yazıblar, min il də bundan sonra  yazacaqlar  yenə də bitib tükənməyəcək. Məmməd  Arazın  məhşur misralarında deyildiyi kimi…

 Vətən daşı  olmayandan olmaz ölkə vətəndaşı.. Şeirlərimin birində yazmışam:

“Qeyrət qılıncımız pas atsa qında,

Bizə məzarlıqçün torpaq da qalmaz”.

Əgər biz  vətənimizi qorumasaq  dəfn olunmağa  yer də tapmarıq...

-Yaradıcılığınızda  fəlsəfi fikir və düşüncə  aparıcı mövqe tutur...

Mənim oxucuya dediklərim ilə oxucunun şeirimdən  götürdükləri arasında   bərabərlik bəzən pozula da  bilər.  Yazıdıqlarımı hər kəs eyni cür qavramır. Şair çox sey deyə bilər, oxucu isə özünün düşüncə imkanlarına uyğun  olanı mənimsəyir.  Fəlsəfi düşüncə mənadır,  mənasız söz yoxdur.  O sözün ki, mənası var onun özü fəlsəfədir.  Hər bir şairin bu və ya digər şəkildə özünün fəlsəfi fikri var. O fəlsəfəni qarşındakı necə qəbul edəcək, o  artıq oxucunun fəlsəfi düşüncəsindən asılıdır. İnsan sözü kəşf edib, söz də insanı, bax, bunun özü bir fəlsəfədir.

-“Şeirlərində də özü olan adam”- qələm dostlarınız sizin üçün belə deyirlər. Qismətinizə “öz taleyinizin  yol yoldaşı” olmaq yazılıb... 

- Şairin gərək öz yolu ola,  düşüncəsi ola. Əgər yolu yoxdursa  mənzili də yoxdur.   Ondan sonra deyilir ki,  bu dəsti -xətt  Xanəli Kərimlinindir  ya da başqa şairin. Hər bir şair özündən əvvəlkilərdən bəhrələnir, sonda öz yolunu tutur. Kiminsə yaradıcılığına oxşarlıq ola bilər. Amma şair geci-tezi  öz yolunu tapmalıdır.    

- İllərdir yazırsınız. Yüzlərlə şeirləriniz arasında özünüzə həsr etdiyiniz  poeziya nümunəsi varmı?

 “ İnsan var” şeiri…Şeirdə yazmışam ki,

İnsan var –

sürtülmüş çay daşına bənzəyir.

Lap üzünə tüpürsən də,        

qaşıyaraq boynunu

üzünə gülümsəyir.

İnsan var –  

susuz səhra daşı kimi

dəfn edibdi içində

sevincini, qəmini.

Yaşın çoxu keçsə də,

hələ tapa bilməyib

yaşamağın çəmini.

İnsan da var –

bir üzü səhra daşı,

bir üzü su daşıdı.

Bir tikə çörək üçün

bütün ömür boyu

üzdə boynun qaşıdı,

içində qəm daşıdı.

Beş əli alımlı.

bir əli verimli,

üzü bazar,

içi azar dünyada

bəs sən kimsən –

ay Xanəli Kərimli?!..

Şair özü-özünə hesabat verməli, özündən yazmalıdır .

 İçində insanlıq ölən  şairin

 ölü də doğulur

 şeiri sənəti,

min dastan qoşsa da vətən eşqinə

 bir toz qədərincə yoxdur dəyəri  ..   

 -Xanəli müəllim gerçək şeir həm də o zaman uzun ömürlü olur ki, həm tarixə, həm bugünə, həm də torpağın ruhuna bağlı olur...

-Bu dünya bir cənnətdirsə,

O cənnətin qapısı sən!

Varım, yoxum - nəyim varsa,

Cümləsi sən, hamısı sən!

Yaşa xoşbəxt anım mənim -

Əbədi ünvanım mənim -

Doğma Naxçıvanım mənim!

Naxçıvan hamımızın döyünən ürəyidir. Naxçıvan haqqında olan duyğu, düşüncələrimiz də,sevgimiz də  sonsuzdur. Naxçıvan  bəşər  sivilizasiyasının beşiyi, peyğəmbərlər şəhəridir. Ona görə bu şəhəri vəsf etmək bütün zamanların  şairlərinin borcudur.

Ey  şəhidlər qanı ilə yoğrulan torpağım mənim,

Fırtınalar qucağında sönməyən çırağım mənim.

Sən dünyaya sığışmayan özün boyda  bir qüdrətsən

Sən peyğəmbərlər vətəni

Bir müqəddəs məkansan.

Müqədəs məkanı da müqəddəs söznən gərək vəsf edəsən...

- Bu payızda 70 yaşa qədəm qoyacaqsınız. Söz  cavandı, təzə-tərdi, ancaq   şair qocalır...

-Qocalıq ucalıq deməkdir.  Əgər taleyimə şair kimi qocalmaq  düşübsə  bu   Allahın bir lütfüdür.  İnsan  qocaldıqca müdrikləşir. Qaldı ki şairin qocalmağı... bu şərti ifadədir. Əgər şair 80 yaşında da gənclik həvəsi ilə yaradırsa o cavandı. Bəxtiyar Vahabzadənin bu misralarını xatırlasaq  əgər…  “Əsl sənətkarın ,  əsl şairin özü qocalsa da sözü qocalmır”.

Ona görə şairlər həmişə cavandı  sözü ilə, düşüncəsilə….   

-Şair bir ömrün işığına nələri sığdırdı?  

-Ömrün işığına sığdırdıqlarım   çox  oldu, amma elə şeylər də oldu ki, heç  o ömrün işığına yaxın da gəlmədi.  İnsan  bir addım qazandıqca bir addım da itirir, qazana - qazana, itirə - itirə  bu   yaşa çatdıq.  Aylar, illər,  ailə, övlad, müəllim, şair... Bu ömür yolunda yol göstərənim də oldu, yol göstərən də oldum.

- Bir şeirinizdə yazmısınız ki,

Şair haqqın yolçusu,

 Haqq yolu  kəfən yoludur.

 Kəfənin özü biçənin,

 Yolu da vətən yoludur.

 

Şair, yolunuz axarlı olsun...

Söhbətləşdi:

Türkanə Əmoyeva,

“NUHÇIXAN”

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Sədərəkdə dezinfeksiya və tibbi profilaktika tədbirləri davam edir

28-03-2020-16-27 Xəbərlər

Sədərəkdə dezinfeksiya və tibbi profilaktika tədbirləri davam edir

Yaz və payız aylarında kəskin respirator virus infeksiyalarının artıb çoxalması ...

Qarğıdalı iqtisadi səmərə verən bitkilərdəndir-VİDEO

28-03-2020-15-59 Xəbərlər

Qarğıdalı iqtisadi səmərə verən bitkilərdəndir-VİDEO

Şərur rayonunun münbit torpaqlarında qarğıdalı bitkisi yaxşı inkişaf edir.

Prezident İlham Əliyev Bakıda “Yeni klinika” tibb müəssisəsinin açılışında iştirak edib-YENİLƏNİB

28-03-2020-15-32 Xəbərlər

Prezident İlham Əliyev Bakıda “Yeni klinika” tibb müəssisəsinin açılışında iştirak edib-YENİLƏNİB

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əli...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

28-03-2020-14-54 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında martın 29-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb....

Şərur rayonunda yeni innovativ dərnəklər yaradılıb

28-03-2020-14-28 Xəbərlər

Şərur rayonunda yeni innovativ dərnəklər yaradılıb

Naxçıvan Muxtar Respublikası Təhsil Nazirliyi Şərur Şəhər Fizika-Riyaziyyat Təma...

Çirişin bilmədiyimiz faydaları

28-03-2020-12-40 Xəbərlər

Çirişin bilmədiyimiz faydaları

Muxtar respublikanın iqlim şəraiti burada müxtəlif minerallar, vitaminlərlə zəng...

Təhlükəsizliyimizin keşiyindəki təhlükəsizlik orqanları

28-03-2020-11-48 Xəbərlər

Təhlükəsizliyimizin keşiyindəki təhlükəsizlik orqanları

Yaxud, sədaqət, vicdan, cəmiyyət və dövlət qarşısında məsuliyyət.

Muxtar respublika ərazisində olan su ambarlarında 155 milyon kubmetr su ehtiyyatı vardır-VİDEO

28-03-2020-10-48 Xəbərlər

Muxtar respublika ərazisində olan su ambarlarında 155 milyon kubmetr su ehtiyyatı vardır-VİDEO

Muxtar respublikada yaz suvarma mövsümünə hazırlıq diqqət mərkəzindədir. Bu mövs...

“Naxçıvanın muxtariyyəti tarixdə və günümüzdə” kitabı çapdan çıxıb

28-03-2020-10-20 Xəbərlər

“Naxçıvanın muxtariyyəti tarixdə və günümüzdə” kitabı çapdan çıxıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, ötən il Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrin...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

28-03-2020-09-52 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Xoşqədəm Hidayətqızı Naxçıvan Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna pul ayırdı

27-03-2020-23-07 Xəbərlər

Xoşqədəm Hidayətqızı Naxçıvan Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna pul ayırdı

Məşhur teleaparıcı Xoşqədəm Hidayətqızı koronavirus (COVID-19) pandemiyası ilə m...

Naxçıvandakı tələbələrdən etiraz: Onlar yayılan videoların təhrif olunduğunu bildirirlər-VİDEO

27-03-2020-22-32 Xəbərlər

Naxçıvandakı tələbələrdən etiraz: Onlar yayılan videoların təhrif olunduğunu bildirirlər-VİDEO

Tələbələr yaradılan şəraitə görə dövlət başçısına minnətdardırlar. 

Naxçıvanda Polis Şöbəsi üçün yeni bina tikilir

27-03-2020-20-13 Xəbərlər

Naxçıvanda Polis Şöbəsi üçün yeni bina tikilir

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Dəmiryol Nəqliyyatında  Polis Şöbəsi üçün yeni...

Şərurda kommunal müəssisələr kombinatının təmizlik maşınları dezinfeksiya olunub

27-03-2020-19-43 Xəbərlər

Şərurda kommunal müəssisələr kombinatının təmizlik maşınları dezinfeksiya olunub

Muxtar respublikanın hər yerində olduğu kimi Şərur rayonunda da ərazilər təmiz s...

Şahbuzda yeni torpaqlar əkin dövriyyəsinə qatılır

27-03-2020-19-13 Xəbərlər

Şahbuzda yeni torpaqlar əkin dövriyyəsinə qatılır

2019-cu ildə Şahbuz rayonunun Türkeş kəndində yeni qapalı suvarma şəbəkəsi də qu...

Naxçıvanda meliorasiya və irriqasiya tədbirlərinin əhatə dairəsi genişləndirilir

27-03-2020-19-08 Rəsmi

Naxçıvanda meliorasiya və irriqasiya tədbirlərinin əhatə dairəsi genişləndirilir

Kəngərli və Şahbuz rayonlarında yeni qapalı suvarma şəbəkələri və nasos stansiya...

Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun ön xətdə xidmət edən zenitçiləri ilə praktiki atışlar keçirilib-VİDEO

27-03-2020-18-10 Xəbərlər

Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun ön xətdə xidmət edən zenitçiləri ilə praktiki atışlar keçirilib-VİDEO

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun ön xətdə yerləşən hava hücum...

“Naxçıvanın dünya əhəmiyyətli abidələri” adlı layihə uğurla başa çatıb

27-03-2020-17-38 Xəbərlər

“Naxçıvanın dünya əhəmiyyətli abidələri” adlı layihə uğurla başa çatıb

AMEA-nın Naxçıvan Bölməsi və Naxçıvan Muxtar Respublikasının Təhsil Nazirliyinin...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

27-03-2020-16-03 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında martın 28-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb....

AZAL Bakı-Naxçıvan-Bakı reyslərinin qaydalarını açıqlayıb

27-03-2020-15-42 Xəbərlər

AZAL Bakı-Naxçıvan-Bakı reyslərinin qaydalarını açıqlayıb

AZAL aviaşirkəti Azərbaycan vətəndaşlarının nəzərinə qeyd-şərtsiz əməl etməli ol...

Şahbuz rayonunda dezinfeksiya tədbirləri davam etdirilir

27-03-2020-15-19 Xəbərlər

Şahbuz rayonunda dezinfeksiya tədbirləri davam etdirilir

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Şahbuz Rayon Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzinin əmək...

Naxçıvanda Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fondunun yeni saytı fəaliyyətə başlayıb

27-03-2020-14-59 Xəbərlər

Naxçıvanda Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fondunun yeni saytı fəaliyyətə başlayıb

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Maliyyə Nazirliyindən NUHÇIXAN-a verilən məlumat...

Bakıya maşının “baqaj”ında girmək istəyirdi, saxlanıldı - VİDEO

27-03-2020-14-34 Xəbərlər

Bakıya maşının “baqaj”ında girmək istəyirdi, saxlanıldı - VİDEO

"Bəzi şəxslər xüsusi karantin rejiminin tələblərini pozaraq müxtəlif yollarla pa...

Türkiyəli nazir: Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu ilə daşınmaları iki dəfədən çox artırmaq mümkündür

27-03-2020-13-56 Xəbərlər

Türkiyəli nazir: Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu ilə daşınmaları iki dəfədən çox artırmaq mümkündür

Bakı-Tbilisi-Qars (BTQ) dəmir yolu yeni tip koronavirus (COVID-19) infeksiyası r...

Culfada yeni sort olan asılqan göbələyinin yetişdirilməsinə başlanılıb

27-03-2020-12-30 Xəbərlər

Culfada yeni sort olan asılqan göbələyinin yetişdirilməsinə başlanılıb

Göbələk orqanizm üçün olduqca faydalı bir bitkidir. Onun tərkibi vitamin, minera...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

27-03-2020-11-42 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Gigiyena qaydalarına əməl edək - VİDEO

27-03-2020-10-37 Xəbərlər

Gigiyena qaydalarına əməl edək - VİDEO

Təmizlik imandandır.

Görkəmli türkoloq alim və pedaqoq

27-03-2020-09-00 Xəbərlər

Görkəmli türkoloq alim və pedaqoq

Ölkəmiz elmin bir çox sahələrində olduğu kimi, türkologiya sahəsində də görkəmli...

Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun Mərkəzi Qərargahının kollektivi Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna 55 min 707 manat vəsait köçürüb

26-03-2020-23-55 Xəbərlər

Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun Mərkəzi Qərargahının kollektivi Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna 55 min 707 manat vəsait köçürüb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, martın 26-da “Naxçıvan Muxtar Respublikasında Koronavir...