Muzey — tarixi, maddi və mənəvi dəyərlərin saxlandığı, qorunduğu, öyrənildiyi məkandır. Bu baxımdan muzeylərin öyrənilməsi son dərəcə əhəmiyyətli mövzudur.

Mən öz adıma deyim ki, hansı ölkəyə səfər edəcəyəmsə, getməzdən öncə həmin ölkənin tarixi, ədəbiyyatı, incəsənəti ilə maraqlanıram, ələlxüsus da muzeyləri ilə. Qeyd edim ki, gəzdiyim məşhur Luvr muzeyində rastlaşdığım insan izdihamı hələ xatirimdən çıxmır.  Muzeylərə insanlar zorla getmirlər, sevərək, könüllü olaraq, səyahət etdikləri ölkənin tarixinə, incəsənətinə, ədəbiyyatına hətta idarə etmə sisteminə bələd olmaq üçün ziyarət edirlər muzeyləri.

Bu gün Naxçıvan Muxtar Respublikasında da muzeyçilik sahəsində əhəmiyyətli işlər görülüb və davam edir. Naxçıvanlı mütəfəkkirlərin istedadının, əməyinin qiymətləndirilməsi həm də gələcək istedadlara stimul verir. Dövlətin qayğısı sövq edir ki, hər bir vətəndaş yadda qalmaq üçün əhəmiyyətli işlərlə məşğul olsun. Bu isə həqiqətən də qələbədir.

Bu yazımızda sizə haqqında danışacağımız muzey Naxçıvan şəhərində, 1981-ci ildə “Hüseyn Cavidin anadan olmasının 100 illiyi haqqında” qərar ilə böyük Azərbaycan şairi və dramaturqu Hüseyn Cavidin doğulduğu məhəllədə yaradılan Hüseyn Cavidin ev muzeyidir.

Mütəfəkkir şair, görkəmli dramaturq Hüsеyn Cavid Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində orijinal ədəbi simalardan biridir. Minillik Azərbaycan ədəbiyyatının növbəti inkişaf mərhələsi sayılan XX əsr Azərbaycan romantizmi hamıdan çox Hüsеyn Cavidin adı ilə bağlıdır. Onun qələmə aldığı “Şеyx Sənan” və “İblis”, “Xəyyam” və “Səyavuş” bizim dramaturgiyamızda romantizmin bütün problеmatikliyi, idеya və məzmun xüsusiyyətləri ilə təzahür еtdiyi əsərlərdir. Öz yaradıcılığı ilə H.Cavid Azərbaycan dramaturgiyasının mövzu sərhəddini gеnişləndirir, tragik xaraktеrin, romantik qəhrəmanın, dramatik konflikt və kolliziyaların yеni tiplərini yaradır, qəhrəmanı qadın olan ilk Azərbaycan faciəsini qələmə alır, onu humanist, nəcib və bəşəri idеyalarla daha da zənginləşdirir. H.Cavid bizim dramatik poеziyada qüvvətli bir faciənəvis, mənzum və romantik dramın yaradıcısı kimi unikal və şərəfli bir yеr tutur.

Ümummilli liderimiz  Heydər Əliyevin yüksək dəyər verdiyi sənətkarlardan olan Hüseyn Cavid Naxçıvanda doğulub, burada təhsil alıb, sonralar təhsilini Türkiyədə davam etdirib. Ümumtürk bəşəri fəlsəfi fikrini qədim Naxçıvan torpağından bütün dünyaya yayaraq Avropa demonist fəlsəfəsindən önə keçən bu dahi sənətkar 1937-ci illərin repressiyasının güdazına getdi. 1941-ci ildə repressiya qurbanı olan  Cavidin nəşi də Sibirdə torpağa verilmişdi. Amma ona isti münasibət bəsləyən Ümumilli liderimizin təşəbbüsü ilə  Azərbaycan fəlsəfi fikrinin inkişafında böyük xidmətləri olan sənətkarın cənazəsi Sibirdən ölkəmizə gətirildi və Naxçıvanda torpağa tapşırıldı.

...Zaman keçdi və ümummilli lider Heydər Əliyevin səyi nəticəsində Naxçıvanda Hüseyn Cavidin məqbərəsi tikildi, məqbərənin açılışında iştirak etmək üçün Naxçıvana gələn Ümummilli lider məqbərənin açılışında iştirak etdi, geniş nitq söylədi, açılışı bildirən lenti kəsdi və Hüseyn Cavidin məqbərəsini ehtiramla ziyarət etdi. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri cənab Vasif Talıbov öz nitqində Heydər Əliyevin misilsiz xidmətlərindən bəhs edərək dedi: “Bu gün açılışına toplaşdığımız Hüseyn Cavidin məqbərəsi Azərbaycan Prezidentinin milli mədəniyyətimizə göstərdiyi yüksək atalıq qayğısının yeni və bənzərsiz təzahürüdür. Möhtərəm Heydər Əliyevin adı ilə bağlı olan Hüseyn Cavid məqbərəsi zəngin və çoxəsrlik Naxçıvan memarlıq məktəbi tarixində yeni hadisədir”.

“Hüseyn Cavidin 130 illik yubileyinin Naxçıvan Muxtar Respublikasında keçirilməsi ilə əlaqədar Tədbirlər Planı” təsdiq edilməsi diqqətləri bir daha dahi dramaturqa yönəltdi.

Bütün bu sadaladıqlarımızın işığına bürünüb Nuh yurdu Naxçıvanın fəxrlərindən olan Cavidi ziyarət etmək üçün yola çıxdıq.  Qeyri-iradi olaraq ruhumuza hopan“Rəqs” şeiri səsləndi dilimizdə:

Ruhum yеnə ləbrizi-səadət...

Ya Rəb, bu nə tufani-lətafət!?

Göydən yеrə еnmiş kibi cənnət,

Yеr-yеr saçılır nuri-məsərrət.

Həp qol-qola pürşеvqü şətarət

Rəqs еtmədə-azadеyi-sənət –

Ərvahi-lətifi-mələkiyyət.

 

Cavidin məqbərəsinə salamlarımızı çatdırıb, izin istədik ocağına daxil olmaq üçün. Muzeydə Hüseyn Cavidin “Ömür yolu” tamaşası sərgilənirdi elə bil. Burada Cavid böyüklüyünün hiss edildiyi hər dəyərlə tanış olduq. Muzeyin fondunda 9 minə yaxın eksponat toplanıb. Onların arasında Hüseyn Cavidin həyat və yaradıcılığını əks etdirən fotoşəkillər, əsərlərinin ilk nəşrləri, üzərində müəllifin avtoqrafı olan, 1926-cı ildə nəşr edilmiş “İblis” və 1934-cü ildə çapdan çıxmış “Səyavuş” əsərlərinin nüsxələri, böyük sənətkarın yubileylərinin, müxtəlif teatrlarda tamaşaya qoyulmuş dram əsərlərinin afişa və proqramları, müxtəlif xatirə və ev əşyaları var. Hüseyn Cavidin İstanbuldan Qurbanəli Şərifzadəyə göndərdiyi və ədibin yaxın dostu Əziz Şərifin şəxsən üzünü köçürüb muzeyə bağışladığı məktublardan ibarət dəftər, şairin qızı Turan Cavidin hədiyyə etdiyi “Knyaz” əsərinin əlyazması da bu muzeydə nümayiş olunur. Hüseyn Cavidin həyatının Naxçıvan dövrü ilə bağlı sənədlər, muzeyin ekspozisiyasında nümayiş etdirilən qiymətli əşyaların əksəriyyəti də Turan Cavidin hədiyyələridir. Turan Cavid eyni zamanda muzeyin yaradılmasında da yaxından iştirak edib.

Ekspozisiyada cavidşünasların- Məmməd Cəfər Cəfərov, Abbas Zamanov, Mehdi Məmmədov, Yaşar Qarayev, Rafael Hüseynov, Yavuz Axundlu, İsa Həbibbəyli, Zahid Əkbərov, Əjdər İsmayılov, Hüseyn Həşimli və başqalarının muzeyə bağışladığı kitablar yer alıb.

Muzeyin direktoru Bəhruz Axundovun verdiyi məlumatlarla müasir zamanədən qopub, “Keçmiş günlərə” döndük. Cavid nəfəsinin duyulduğu bu muzeydə səmimilik, hər əsərə duyulan dərin məhəbbət var idi. Xatirə dəftərinə diləklərimizi yazdıq. Turan Cavidin muzey haqqındakı fikirləriylə tanış olduq. Azər Turanın Cavid haqqında yazdığı səmimi etirafları ilə Cavid əfəndinin fərqli tərəflərini kəşf etdik. Bura həqiqətən də bizim üçün çox doğmadır.

Dilimizin əzbəri olan:

-  Başqa sevdiklərin nasıl, yoxmu?

-Var...

- Kimdir onlar? Anam, babam, müəlliməm, bir də bütün insanlar...-misralarını xatırlayaraq vida etdik Cavid ocağına.

 

Nərgiz İsmayılova

AMEA Naxçıvan Bölməsinin əməkdaşı,

Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

HÜQUQ GUŞƏSİ

HÜQUQ GÜŞESİ

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Soyuducu anbarlara 4 min tondan çox meyvə-tərəvəz tədarük edilib

14-09-2019-15-45 Xəbərlər

Soyuducu anbarlara 4 min tondan çox meyvə-tərəvəz tədarük edilib

Əhalinin etibarlı ərzaq təminatı ilin bütün dövrlərində, xüsusən soyuq qış aylar...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

14-09-2019-12-07 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri yanında Elmin İnkişafı Fondunun Himayədarlar Şurasının tərkibi təsdiq edilib - SƏRƏNCAM

14-09-2019-00-19 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri yanında Elmin İnkişafı Fondunun Himayədarlar Şurasının tərkibi təsdiq edilib - SƏRƏNCAM

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov sentyabrın 13-də...

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri yanında Elmin İnkişafı Fondunun Nizamnaməsi təsdiq edilib - FƏRMAN

14-09-2019-00-01 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri yanında Elmin İnkişafı Fondunun Nizamnaməsi təsdiq edilib - FƏRMAN

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov sentyabrın 13-də...

Şahbuz rayonunda qışa hazırlıqla bağlı müşavirə keçirilib

13-09-2019-23-10 Xəbərlər

Şahbuz rayonunda qışa hazırlıqla bağlı müşavirə keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, 2019-2020-ci illərin payız-qış mövsümünə hazırlıq və qa...

“Şərq qapısı” qəzetinin yeni internet saytının təqdimatı olub

13-09-2019-22-57 Xəbərlər

“Şərq qapısı” qəzetinin yeni internet saytının təqdimatı olub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, sentyabrın 13-də “Şərq qapısı” qəzetinin yenilənmiş int...

9 şagirdə məktəbli forması və dərs ləvazimatları təqdim edilib

13-09-2019-21-57 Xəbərlər

9 şagirdə məktəbli forması və dərs ləvazimatları təqdim edilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Təhsil  Nazirliyinin təşki...

Akademik Məmmədağa Şirəliyevin 110 illiyi qeyd olundu

13-09-2019-21-00 Xəbərlər

Akademik Məmmədağa Şirəliyevin 110 illiyi qeyd olundu

NUHÇIXAN xəbər verir ki, görkəmli dilçi alim, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyas...

Naxçıvanın tarixi abidələri və təbiəti “Mənim yay tətilim” adlı sərgidə

13-09-2019-20-29 Xəbərlər

Naxçıvanın  tarixi abidələri və təbiəti “Mənim yay tətilim” adlı sərgidə

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Rəssamlar Birliyinin Bəhru...

Naxçıvan Dövlət Kukla Teatrının yaradılmasından 30 il ötür

13-09-2019-19-32 Xəbərlər

Naxçıvan Dövlət Kukla Teatrının yaradılmasından 30 il ötür

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Dövlət Kukla Teatrının yaradılmasının 30 illik...

Rusiyanın Surqut şəhərində yaşayan məktəbli Rauf Tahirli Ordubadın Ələhi kəndini təqdim edir - VİDEO

13-09-2019-18-39 Xəbərlər

Rusiyanın Surqut şəhərində yaşayan məktəbli Rauf Tahirli Ordubadın Ələhi kəndini təqdim edir - VİDEO

Naxçıvan televiziyasının əməkdaşları muxtar respublikanın daha bir dilbər guşəsi...

Komissiya ötən ay bir qərarı ləğv edib

13-09-2019-17-38 Xəbərlər

Komissiya ötən ay bir qərarı ləğv edib

Komissiyadan NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə, ötən ay Naxçıvan Muxtar Respublik...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

13-09-2019-16-56 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında sentyabrın 14-nə gözlənilən hava proqnozu açıqla...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

13-09-2019-11-34 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

Akademik İsa Həbibbəyli Kazanda Dil, Ədəbiyyat və İncəsənət İnstitutunun yubileyində iştirak edib

13-09-2019-10-15 Xəbərlər

Akademik İsa Həbibbəyli Kazanda Dil, Ədəbiyyat və İncəsənət İnstitutunun yubileyində iştirak edib

Kazanda Tatarıstan Elmlər Akademiyasının Q.İbrahimov adına Dil, Ədəbiyyat və İnc...

Səfirlik: Hüseyn xan Naxçıvanskinin abidəsi 2020-ci ildə açılacaq

13-09-2019-09-00 Xəbərlər

Səfirlik: Hüseyn xan Naxçıvanskinin abidəsi 2020-ci ildə açılacaq

Son günlər sosial şəbəkələrdə ictimaiyyətin tanınmış azərbaycanlı, general-adyut...

Muxtar respublikanın Daşınmaz Əmlak və Torpaq Məsələləri üzrə Dövlət Komitəsinin internet saytı yenilənib

12-09-2019-16-28 Xəbərlər

Muxtar respublikanın Daşınmaz Əmlak və Torpaq Məsələləri üzrə Dövlət Komitəsinin internet saytı yenilənib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Daşınmaz Əmlak və Torpaq Məsələləri üzrə Dövlət Kom...

Anar İbrahimov CORLEAP-ın həmsədri seçildi

12-09-2019-16-07 Xəbərlər

Anar İbrahimov CORLEAP-ın həmsədri seçildi

NUHÇIXAN xəbər verir ki, sentyabrın 12-də Finlandiyanın Türkü şəhərində Şərq Tər...

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisində görüş

12-09-2019-15-25 Xəbərlər

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisində görüş

Sentyabrın 12-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

12-09-2019-11-11 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında sentyabrın 13-nə gözlənilən hava proqnozu açıqla...

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

12-09-2019-10-50 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yeniliklərini tə...

I kurs qiyabiçi tələbələrin sessiyası başlayır

12-09-2019-10-31 Xəbərlər

I kurs qiyabiçi tələbələrin sessiyası başlayır

Naxçıvan Dövlət Universitetindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə, 2019-cu ildə ...

Badamlı mineral suyu müasir zavod kompleksində istehsal olunacaq

11-09-2019-19-27 Xəbərlər

Badamlı mineral suyu müasir zavod kompleksində istehsal olunacaq

NUHÇIXAN xəbər verir ki, sentyabrın 11-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məcli...

Şəhərtipli müasir Badamlı qəsəbəsi

11-09-2019-19-25 Rəsmi

Şəhərtipli müasir Badamlı qəsəbəsi

Badamlı qəsəbəsində avtomobil yolu və xidmət mərkəzi istifadəyə verilib.

Muxtar respublikanın ümumtəhsil məktəblərində şagirdlərə dərsliklər paylanılır

11-09-2019-19-01 Xəbərlər

Muxtar respublikanın ümumtəhsil məktəblərində şagirdlərə dərsliklər paylanılır

NUHÇIXAN xəbər verir ki, 2019-2020-ci tədris ilinə hazırlıqla bağlı bu gündən mu...

Naxçıvanlı rəssamlar Beynəlxalq rəsm festivalında iştirak ediblər

11-09-2019-17-01 Xəbərlər

Naxçıvanlı rəssamlar Beynəlxalq rəsm festivalında iştirak ediblər

NUHÇIXAN xəbər verir ki, avqustun 24-dən sentyabrın 1-dək Türkiyənin  Didim  şəh...

ABŞ-ın ölkəmizdəki səfirliyinin nümayəndələrinin muxtar respublikaya səfərləri başa çatıb - VİDEO

11-09-2019-16-19 Xəbərlər

ABŞ-ın ölkəmizdəki səfirliyinin nümayəndələrinin muxtar respublikaya səfərləri başa çatıb - VİDEO

Amerika Birləşmiş Ştatlarının Azərbaycandakı səfirliyinin İqtisadi Əməkdaşlıq Şö...

Kənd komandaları arasında keçirilən futbol üzrə birinciliklərinin qalibləri müəyyənləşib

11-09-2019-15-15 Xəbərlər

Kənd komandaları arasında keçirilən futbol üzrə birinciliklərinin qalibləri müəyyənləşib

Muxtar respublikada gənclərdən ibarət kənd komandaları arasında keçirilən futbol...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

11-09-2019-14-56 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında sentyabrın 12-nə gözlənilən hava proqnozu açıqla...

Dağlara söykənən dağ vüqarlı, təbiət gözəli ŞAHBUZ

11-09-2019-14-18 Xəbərlər

Dağlara söykənən dağ vüqarlı, təbiət gözəli ŞAHBUZ

Şahbuz muxtar respublikamızın ən ucqar və dilbər bölgələrindəndir.