Xalq yaradıcılığının əsas növlərindən biri olan tikmə qadınların min bir əziyyətlə, həvəslə ərsəyə gətirdiyi bir sənətdir. Bu sənət sayəsində saya üzərində rəngli saplarla xəyali təsvirlər yaradılıb, min bir çalarlı təbiət gözəlliyi əks etdirilib. Məhz buna görə də tikməni “lifli rəssamlıq” da adlandırırlar. Təsviri sənətdə olduğu kimi, tikmələr də müxtəlif növ və üsullara malikdir. Müxtəlif bədii vasitələrlə portret, mənzərə, natürmort və sair tablolar, ornamental əsərlər yaradılıb. Bu sənətin hikməti onun ecazkarlığında, açılmayan səhifələrindədir.

Bu günlərdə qonşuluqda yaşayan Fatma xalanı ziyarətə getmişdim. Ev sahibəsi çay süfrəsi arxasına keçməyim üçün çox təkid etdi. Elə bu vaxt stolun üstünə salınmış süfrə nəzərimi çəkdi. Gözlərimi süfrədən ayıra bilmədim. Bunu görən Fatma xala dedi ki, nə çox baxırsan, bala? Bu, mənim rəhmətlik nənəmdən anama qalıb. Anam da heç kimə qıymadığı bu zərifnaxışlı örtüyü mənə verib ki, yadigar qalsın. Hə bala, bu örtüyü əziz qonağım gələndə işlədirəm. 
Bu zərif əl işinə olan heyranlığım məni Culfa Rayon Mədəniyyət və Turizm Şöbəsinin nəzdində fəaliyyət göstərən Gülüstan kənd mədəniyyət evinin bədii rəhbəri Aidə İbrahim­ovanın çalışdığı mədəniyyət müəssisəsinə gətirdi. Eşitmişdim ki, bu sənətlə məşğul olan qadınlar arasında Aidə xanımın öz yeri var. Onunla görüşüb həmsöhbət olduq:

– Aidə xanım, hər bir sənətin öz dili var. Xalq yaradıcılığının məhsulu olan tikmə sənətində cəmiyyətin inkişaf mərhələsi xarakteri və tarixi necə əks olunub?
– Azərbaycan məişətində güləbətin, saya, naxışlı bədii tikmə, təkəlduz, “quşgözü” texnikasında tikmə, metal-muncuqlu tikmə, pilək tikmə, çaxma pilək (buna zərənduz da deyirlər), doldurma tikmə növləri olub. Bu zərif əl işlərində xalqımızın tarixi, mədəniyyəti dolğun əksini tapıb.
Bu gün də Azərbaycanın bir çox yerlərində kökü qədim dövrlərə gedən bədii tikmə sənəti qorunub saxlanılır. Sənətkarların əl işləri beynəlxalq sərgi və muzeylərin ekspozisiyasını bəzəyir.
Tikmə sənəti əsrlər boyu qadınların sevimli məşğuliyyəti sayılıb. Təkəlduz tikmə ilə kişilər də məşğul olub. Zamanında ən dəyərli sərvət sayılan bu gözəl nümunələr nəsildən-nəslə keçərək bu günümüzədək gəlib çıxıb. Tikmə elə bir sənət növüdür ki, onunla həm sadə xalq içindən çıxmış insanlar, həm də zəngin təbəqəyə malik olan qadınlar məşğul olurdular.
Bədii tikmə sənətində zərgər dəqiqliyi tələb edən rəssamlıq, yüksək rəng duyumu olmalıdır. İşlənilən sap və materiallara ciddi fikir verilməlidir. Bu sənət növünə olan marağın artmasına səbəb dövlətimizin yaradıcı insanlara göstərdiyi diqqət və qayğıdır. Bunun üçün öz tariximizi, mədəniyyətimizi tablolarda, geyimlərdə, ev əşyalarında yaşatmağa çalışıram. Bu sənətin texnikasını mükəmməl bilmək üçün daim axtarışda oluram. Naxçıvanlı qadınların dünyagörüşü, estetik zövqünün yüksək olması bu sənətin daha mükəmməl işlənməsinə şərait yaradıb. Qadınların istifadə etdiyi küləcələrdə güləbətin tikmələrə üstünlük verilir.
Tikmənin növləri çoxdur. “Quş­gözü” və sair tikmələrdə naxış elementləri düzgün seçilməlidir. Mən öz əl işlərimdə Naxçıvan Muxtar Respublikasında olan dünya əhəmiyyətli abidələri – Möminə xatın, Gülüstan türbəsi və sair kimi abidələrimizin üzərindəki naxış elementlərindən istifadə edirəm. 
Hər bir əsərdə eskizlər hazırlanır, rənglər düzgün seçilir, naxış elementlərindən istifadə olunur. Əl işlərimdən birində Gəmiqayadakı qayaüstü rəsmlərdən istifadə etmişəm. 
Muxtar respublikada keçirilən xalq yaradıcılığı günlərində də iştirak edirəm. Əməyim dövlətimiz tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Belə ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin Sərəncamı ilə “Rəşadətli əməyə görə” nişanı ilə təltif olunmuşam.
– Yaradıcılığınızda ən çox buta naxış elementinə üstünlük verirsiniz. Burada məqsəd nədən ibarətdir?
– Buta naxış elementi alov mənasında işlənir. Odlar yurdumuzun simvoludur. “Odlar yurdu” adlı bir əl işim var. Rəng seçimlərinə, həm də qoşa quş təsvirinə yer ayırmışam. Xalça və tikmələrimizdə bu naxışdan yetərincə istifadə olunub. Xalçaçı rəssam Lətif Kərimovun yaradıcılığında butaya geniş yer verilib. Qeyd etmək lazımdır ki, bu naxışdan hər yerdə istifadə etmək olmaz. Küsülü buta, sevgili buta var, onların da hər birinin özünəməxsus xüsusiyyətləri mövcuddur.
Mən həm də Culfa Rayon Uşaq-Gənclər Yaradıcılıq Mərkəzində “Bacarıqlı əllər” dərnəyinin rəhbəriyəm. Uşaqlara bu sənətin sirlərini öyrədirəm. Çalışıram ki, uşaqlar asudə vaxtlarını səmərəli keçirsinlər. Həm də onlara başa salıram ki, bu sənətə XIX əsrdə məşhur şair və maarif xadimləri də maraq göstəriblər. Şairə Xurşidbanu Natəvan, təbiətşünas-alim Həsən bəy Zərdabi, rəssam, şair və musiqişünas Mirmöhsün Nəvvab və başqalarını misal göstərmək olar. Xurşidbanu Natəvanın əl işləri Şərqin məşhur rəssamları – Manu və Behzadın əsərlərinə bərabər ­tutulub.
Qeyd edək ki, bu sənəti yaşadanların həm vaxtları səmərəli keçir, həm də adət-ənənələrimiz, dəyərlərimiz qorunub saxlanılır. Dünyanın ən zərif sənət növlərindən olan tikmə ulu nənələrdən bizə gözəl bir ənənə olaraq ötürülən qiymətli irsdir. Bu sənəti qorumaq, yaşatmaq və gələcək nəsillərə təhvil vermək üçün hər birimiz səylə çalışmalıyıq. Tarixi yüz illərlə ölçülən tikmə sənətimizin ənənələrini bu işlə məşğul olan peşə sahibləri vasitəsilə qoruyub saxlamaq mümkündür. Ümid edirəm ki, milli dəyərlərimiz bu sənətlər vasitəsilə yaşadılacaq, gələcək nəsillərə ərməğan olacaq.

Adilə Səfərova
Naxçıvan Dövlət Televiziyasının baş redaktoru

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

15-07-2020-18-16 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqt...

Ölkəsindəki özbaşınalıqlardan təngə gələn Ermənistan vətəndaşı Naxçıvana keçdi - VİDEO

15-07-2020-16-38 Xəbərlər

Ölkəsindəki özbaşınalıqlardan təngə gələn Ermənistan vətəndaşı Naxçıvana keçdi - VİDEO

Ermənistan vətəndaşı 30 yaşlı Narek Sardaryan işğalçı ölkənin mövqelərində yaran...

Düşmən bölmələrindən birinin səhra idarəetmə məntəqəsi məhv edildi - VİDEO

15-07-2020-16-09 Xəbərlər

Düşmən bölmələrindən birinin səhra idarəetmə məntəqəsi məhv edildi - VİDEO

Düşmənə qarşı görülən cəza tədbirləri nəticəsində Ermənistan silahlı qüvvələrini...

SHXÇDX: Zərurət yarandığı halda ehtiyatda olan hərbi vəzifəlilər müvafiq tədbirlərə cəlb edilə bilərlər

15-07-2020-15-29 Xəbərlər

SHXÇDX: Zərurət yarandığı halda ehtiyatda olan hərbi vəzifəlilər müvafiq tədbirlərə cəlb edilə bilərlər

Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti (SHXÇDX) Vətənin müdafi...

Prezident İlham Əliyev şəhid hərbi qulluqçuların ailə üzvlərinə başsağlığı verib

15-07-2020-14-30 Xəbərlər

Prezident İlham Əliyev şəhid hərbi qulluqçuların ailə üzvlərinə başsağlığı verib

İyulun 15-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev döyüş zamanı müd...

Baş Prokurorluq və Daxili İşlər Nazirliyi ötən gecə paytaxtda keçirilən yürüşlə bağlı birgə məlumat yayıb

15-07-2020-14-17 Xəbərlər

Baş Prokurorluq və Daxili İşlər Nazirliyi ötən gecə paytaxtda keçirilən yürüşlə bağlı birgə məlumat yayıb

Məlum olduğu kimi, iyulun 12-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri Azərba...

Şəhid zabitlərimizlə vida mərasimi keçirilib - YENİLƏNİB - VİDEO

15-07-2020-13-59 Xəbərlər

Şəhid zabitlərimizlə vida mərasimi keçirilib - YENİLƏNİB - VİDEO

Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədinin Tovuz rayonu istiqamətində gedən şiddətl...

ERMƏNİ TƏXRİBATÇININ "ARTİSTLİYİ"... - Ağlayır, şivən qoparır, bizi vahiməyə salmaq istəyir - VİDEO

15-07-2020-12-49 Xəbərlər

ERMƏNİ TƏXRİBATÇININ "ARTİSTLİYİ"... - Ağlayır, şivən qoparır, bizi vahiməyə salmaq istəyir - VİDEO

NUHÇIXAN İnformasiya Agentliyi xəbər verir ki, bu şəkildə və videoda görünən şəx...

“Naxçıvan mətbuatı: dünən və bu gün” mövzusunda onlayn elmi konfrans

15-07-2020-12-33 Xəbərlər

“Naxçıvan mətbuatı: dünən və bu gün” mövzusunda onlayn elmi konfrans

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 2020-ci il 1 iyul tarixli Sərə...

Magistratura səviyyəsinə qəbul olunan bakalavrların qeydiyyat müddəti iyulun 20-dək uzadıldı

15-07-2020-12-06 Xəbərlər

Magistratura səviyyəsinə qəbul olunan bakalavrların qeydiyyat müddəti iyulun 20-dək uzadıldı

Bakalavrların qəbul olunduqları təhsil müəssisələrində onlayn qeydiyyat müddəti ...

Birlik və inamdan güc alan siyasət və qətiyyət

15-07-2020-11-13 Xəbərlər

Birlik və inamdan güc alan siyasət və qətiyyət

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Təhlükəsizlik Şurasının icl...

Şəhid gizirimiz Yaşar Babayev son mənzilə yola salınıb

15-07-2020-10-52 Xəbərlər

Şəhid gizirimiz Yaşar Babayev son mənzilə yola salınıb

Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədinin Tovuz rayonu istiqamətində düşmən hücumu...

Azərbaycan bəstəkarlıq məktəbinin tanınmış nümayəndəsi

15-07-2020-10-44 Xəbərlər

Azərbaycan bəstəkarlıq məktəbinin tanınmış nümayəndəsi

Bu gün tanınmış bəstəkar, Xalq artisti Azər Rzayevin anadan olmasından 90 il ötü...

Müdafiə Nazirliyi: Düşmən cavab atəşi ilə susdurulub, əməliyyat şəraiti bölmələrimizin tam nəzarəti altındadır

15-07-2020-10-11 Xəbərlər

Müdafiə Nazirliyi: Düşmən cavab atəşi ilə susdurulub, əməliyyat şəraiti bölmələrimizin tam nəzarəti altındadır

Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində gər...

Şahbuzda yeni binalar tikiləcək

15-07-2020-10-07 Xəbərlər

Şahbuzda yeni binalar tikiləcək

Şahbuz rayonunda böyük tikinti quruculuq işləri aparılır.

Müdafiə Nazirliyi: Düşmənin digər atəş nöqtəsi də yerlə-yeksan edildi - VİDEO

15-07-2020-09-50 Xəbərlər

Müdafiə Nazirliyi: Düşmənin digər atəş nöqtəsi də yerlə-yeksan edildi - VİDEO

Tovuz rayonu istiqamətində mövqelərimizi və yaşayış məntəqələrimizi atəşə tutan ...

Ermənistanın növbəti hərbi obyekti darmadağın edildi - VİDEO

15-07-2020-07-30 Xəbərlər

Ermənistanın növbəti hərbi obyekti darmadağın edildi - VİDEO

Tovuz rayonu istiqamətində gedən döyüşlər zamanı bölmələrimizin dəqiq zərbəsi il...

Müdafiə Nazirliyi: Hazırda Tovuz rayonu istiqamətində nisbi sakitlikdir

15-07-2020-02-00 Xəbərlər

Müdafiə Nazirliyi: Hazırda Tovuz rayonu istiqamətində nisbi sakitlikdir

Cəbhədəki vəziyyətlə bağlı sosial şəbəkələrdə və mobil əlavələr vasitəsilə həqiq...

İyulun 10-da keçirilmiş imtahanların nəticələri açıqlanıb

14-07-2020-18-29 Xəbərlər

İyulun 10-da keçirilmiş imtahanların nəticələri açıqlanıb

10 iyul 2020-ci ildə 10, 11, 18 və ya 19 iyunda keçirilmiş imtahanlarda iştirak ...

Azərbaycan Respublikası təltiflərinin və gənc istedadlara təqaüdlərin təqdimatı olub

14-07-2020-18-05 Rəsmi

Azərbaycan Respublikası təltiflərinin və gənc istedadlara təqaüdlərin təqdimatı olub

1969-cu il iyulun 14-də ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin respublika rəhbəri s...

Şəhid Elçin Mustafazadə dəfn olunub

14-07-2020-16-56 Xəbərlər

Şəhid Elçin Mustafazadə dəfn olunub

Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin bölmələrinin təxribatı nəticəsində şəhid olan mü...

Muxtar respublikada fövqəladə hallara hazırlıq işləri diqqətdə saxlanılır

14-07-2020-16-50 Xəbərlər

Muxtar respublikada fövqəladə hallara hazırlıq işləri diqqətdə saxlanılır

Muхtаr rеspublikаdа mülki müdafiə, əhаlinin və ərаzilərin fövqəlаdə hаllаrdаn qо...

Dövlət Xidməti: Səfərbərlik çağırışı ilə bağlı SMS-lər saxtadır

14-07-2020-16-27 Xəbərlər

Dövlət Xidməti: Səfərbərlik çağırışı ilə bağlı SMS-lər saxtadır

Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti (SHXÇDX) mobil telefon ...

Ermənistana məxsus PUA vurulub, düşmənin artilleriya qurğusu döyüş heyəti ilə birlikdə məhv edilib

14-07-2020-16-16 Xəbərlər

Ermənistana məxsus PUA vurulub, düşmənin artilleriya qurğusu döyüş heyəti ilə birlikdə məhv edilib

Bu dəqiqələrdə Ermənistan silahlı qüvvələrinə məxsus pilotsuz uçuş aparatı (PUA)...

Ermənistan ordusunun mayoru və kapitanı məhv edilib

14-07-2020-15-14 Xəbərlər

Ermənistan ordusunun mayoru və kapitanı məhv edilib

Ermənistan silahlı qüvvələrinin mayoru Qaruş Vemiroviç Ambartsumyan və kapitan S...

Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi: Tovuz rayonu istiqamətində şiddətli döyüşlər gedir

14-07-2020-14-59 Xəbərlər

Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi: Tovuz rayonu istiqamətində şiddətli döyüşlər gedir

İyulun 13-dən 14-nə keçən gecə və səhər saatlarında Azərbaycan-Ermənistan dövlət...

Dilçiliyinin aktual mövzularına həsr olunan kitab işıq üzü görüb

14-07-2020-14-07 Xəbərlər

Dilçiliyinin aktual mövzularına həsr olunan kitab işıq üzü görüb

AMEA-nın Naxçıvan Bölməsinin İncəsənət, Dil və Ədəbiyyat İnstitutunun Dilçilik ş...

Azərbaycan Ordusunun iki mayoru, iki giziri və bir əsgəri şəhid olub

14-07-2020-13-38 Xəbərlər

Azərbaycan Ordusunun iki mayoru, iki giziri və bir əsgəri şəhid olub

Azərbaycan Ordusunun iki mayoru, iki giziri və bir əsgəri şəhid olub. 

Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən iyulun 20-dən sonra növbəti imtahanların keçirilməsi nəzərdə tutulur

14-07-2020-13-30 Xəbərlər

Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən iyulun 20-dən sonra növbəti imtahanların keçirilməsi nəzərdə tutulur

Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) tərəfindən iyulun 20-dən sonra növbəti imtahanların...

Nazir müavini: "Azərbaycan ordusunun generalı və polkovniki şəhid olub"

14-07-2020-13-18 Xəbərlər

Nazir müavini: "Azərbaycan ordusunun generalı və polkovniki şəhid olub"

“İyulun 13-dən 14-ə keçən gecə Tovuz rayonu ərazisində şiddətli döyüşlər davam e...