Naxçıvanın müqəddəs ocaqları: İmamzadələr

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 10 yanvar 2017-ci il tarixli Sərəncamı ilə bu il ölkəmizdə “İslam Həmrəyliyi İli” elan edilib.

Sərəncamda deyilir: “Azərbaycan uzun əsrlərdən bəri İslam sivilizasiyasının əsas mərkəzlərindən biri olmuşdur. O, İslam dininin yayılmasında və eyni zamanda Müsəlman İntibahının bərqərar olmasında mühüm rol oynamışdır. Bütün bunlar Azərbaycan ərazisində ilk vaxtlardan İslam dininin maddi və qeyri-maddi irsinin formalaşmasına zəmin yaratmışdır”.

Respublikamızın İslam aləmində qazandığı nüfuz 2009-cu ildə Bakı və 2018-ci ildə Naxçıvan şəhərlərinin İslam mədəniyyətinin paytaxtı elan olunmasında öz ifadəsini tapıb. IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının 2017-ci ildə Bakı şəhərində keçirilməsi ilə bağlı qərar isə ölkəmizin İslam həmrəylinin möhkəmləndirilməsinə verdiyi əsaslı töhfələrdən biridir.

Naxçıvan Muxtar Respublikasında da dini dəyərlərimizin qorunub yaşadılması istiqamətində müxtəlif tədbirlər həyata keçirilir. Tarixi abidələr, dini ziyarətgahlar bərpa olunur, məscidlər tikilir. Hazırda muxtar respublikada 209 məscid fəaliyyət göstərir. Bu məscidlərdən 72-si yeni tikilib, 95 məscid və 23 pir isə yenidən qurulub və ya bərpa olunub. Keçirilən dini ayinlər, dini bayramlar milli və mənəvi dəyərlərimizə, İslam ənənələrinə uyğun olaraq təşkil olunur. Müqəddəs “Qurani-Kərim”də adıçəkilən Əshabi-Kəhf mağarasının burada olması, həmçinin imamzadələr, pirlər  ta keçmiş zamanlardan Naxçıvanda islami dəyərlərin mövcudluğunu sübut edir.  Bundan başqa bir sıra tarixi abidələrimizin üzərində Qurandan ayələrin yazılması bu qədim diyarın İslam aləmindəki mövqeyinin göstəricisidir. Məsələn, XII əsrin yadigarı olan Mömünə Xatun türbəsindəki medalyonlarda dini xarakterli kəlamlar əks olunub.

Muxtar respublika ərazisində İslam mədəniyyətinin qiymətli abidələri sırasına İmamzadələr də daxildir. Müxtəlif bölgələrdə yerləşən hər 3 İmamzadə bərpa olunaraq əhalinin istifadəsinə verilib.

Qeyd edək ki, Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində Məhəmməd Peyğəmbərin nəslindən olan insanların məzarları var. Bu insanlar imamların övladları olduğu üçün həmin yerlər “İmamzadə” adlandırılıb. Onu da deyək ki, hazırda Azərbaycan ərazisində Naxçıvanla yanaşı, Şamaxıda, Bərdədə, Gəncədə və Masallıda da İmamzadələr var. Bu sahədə araşdırma aparmış tədqiqatçılara görə Səudiyyə Ərəbistanı və İraqdan sonra Peyğəmbər nəslinin nümayəndələri ən çox Azərbaycandadır. İmamzadələr  bütün müsəlman aləminin qiymətli, dəyərli abidələridir.

Həmin İmamzadələrdən üçü Naxçıvan şəhərində və muxtar respublikamızın fərqli bölgələrində yerləşir. Şərur rayonunun Xanlıqlar kəndində yerləşən və Parçı İmamzadəsi deyilən abidə XVI əsrdə İmam ailələrinə aid qəbirlər üzərində tikilmiş türbələrdən biridir. İmamzadə 7-ci İmam Musa Kazımın oğlu şahzadə İbrahimin məzarı üstündə tikilib, uzun illər ziyarətgah və inanc yeri olub.

İmamzadə giriş, salon və otaqlardan ibarətdir. Aşağı hissəsi kvadrat şəklində inşa edilən binanın tavanı tağvari günbəzlə örtülüb. İmamzadə 2015-ci il fevralın 15-də bərpa edilərək əhalinin istifadəsinə verilib. Bərpa işləri zamanı İmamzadənin tarixi görkəmi və qədim memarlıq elementləri qorunub saxlanıb. Parçı İmamzadəsi bu gün də insanların diqqətini çəkir, ziyarətçilər dini inanc yeri kimi bu müqəddəs ocağa üz tuturlar.

Muxtar respublikamızda mövcud olan 3 İmamzadədən biri də Naxçıvan şəhərində yerləşən İmamzadədir. XVI-XVIII əsrlərə aid edilən İmamzadə kompleksi 3 binadan ibarətdir. Kompleksdən azca aralı başqa bir türbə də vardır. Bişmiş kərpicdən inşa edilən bu türbə kvadratşəkilli götürülərək yuxarıda çoxbucaqlı şəkildə inşa olunub, üstü günbəzlə örtülüb. Ancaq onun içərisində heç bir qəbir və xatirə kitabəsi qalmadığından təyinatı aydınlaşdırılmayıb. İmamzadə kompleksinə daxil olan binalar isə bir-biri ilə uyarlıqda olub, bitkin memarlıq ansamblı yaradıb. Kompleksin ətrafında orta əsrlərə aid qəbiristanlıq olub. Zaman keçdikcə buradakı qəbirlərin bir hissəsi dağılmış, bir hissəsi isə indiyədək qalmaqdadır. Kompleksə daxil olan  imamzadə türbəsinin içərisində əhali tərəfindən ziyarət edilən bir qəbir vardır. Qəbrin üstü sənduqə formasında düzəldilib. Qəbrin üzərində epitafiya-məzar kitabəsi olmadığı üçün onun mənsubiyyəti, kimə aid olması haqqında dəqiq fikir söyləmək mümkün deyil. Ancaq şəhərin yaşlı əhalisinin söylədiyinə görə bu qəbirdə şiələrin 8-ci imamı Rzanın oğlu dəfn edilib. Epiqrafçı alim İ.Əzimbəyovun keçən yüzilliyin 20-ci illərində yazdığına görə türbənin şimal-qərb tərəfində nəsx xətti ilə ərəb dilində yazılmış kitabə olub. Kitabənin mətnindən məlum olur ki, “bu imarətin bina edilməsini böyük sultan, xaqan, hörmətli əmir, ərəb və əcəmlərin hakimi, sultan Əbu Müzəffər şah Təhmasib Bahadır xanın hakimiyyəti zamanında mərhum, günahları bağışlanmış Hacı Fulad bəyin oğlu, zəmanənin xeyirxahı Həzrət Rufai bəy əmr etmişdir”.        Memarlıq kompleksi 2004-cü ildə bərpa olunaraq əhalinin istifadəsinə verilib.

“Naxçıvan Abidələri Ensiklopediyası”nda qeyd olunur ki, orta əsrlərdə ərazidə fəaliyyət göstərən bəzi sufi təriqətlərinin üzvləri kompleksdən bir müddət özlərinin yaşayış, ibadət və zikr yeri -xanəgah kimi istifadə ediblər. Ümumiyyətlə, bu cür komplekslərin səciyyəvi xüsusiyyəti əvvəllər mövcud olmuş dəfn tikililərinin təmir, bərpa və yenidənqurma yolu ilə abadlaşdırılmasından sonra və bərpa olunmuş məqbərəyə bitişik məscid təkyə və digər xidmət otaqları tikilməsi yolu ilə dini kompleksin yaranmasından ibarətdir. Ərazimizdə XVII-XVIII əsrlərdə fəaliyyət göstərən sufi təriqətləri mənsubları mövcud imamzadələrdən yaşayış, ibadət və zikr yeri kimi istifadə etdiklərindən həmin dövrlərdə bölgədə xanəgahlar inşa edilməyib.

Digər bir İmamzadə isə Babək rayonunun Nehrəm kəndində yerləşir. 18-ci əsr memarlıq abidəsi olan abidə bir çox dəyişikliklərdən, təmir və bərpadan sonra günümüzə qədər gəlib çatıb. Planda kvadrat formasında olması, divarlarlndakı oyuqlar və mərkəzi otağın günbəzlə örtülməsi tikilinin ilk məscid tiplərinə aidliyini göstərir.

İmamzadə məscid, türbə, təkyə və  yardımçı bir neçə binadan ibarət böyük kompleksdir. Bunlarla bərabər türbənin içərisində bir qəbir də var. Qəbrin üstü sənduqə formasındadır. Kitabə olmadığından onun kimə aidliyi dəqiq deyil. Camaat arasında yayılan rəvayətə görə qəbirdə şiələrin yeddinci imamı Museyi-Kazımın oğlu Seyid Əqil dəfn olunub. Türbə daxilində, divarlarda, günbəzvari çərçivələrdə dini xarakterli kəlamlar yazılıb.

İmamzadə bu gün sadəcə olaraq kənd sakinlərinin deyil, həm də müxtəlif bölgələrdən gələn qonaqların diqqət mərkəzindədir. Zəvvarlar İmamzadəni ziyarət edir, nəzirlər verir, dualar edirlər.

İmamzadələr Naxçıvanın qədimliyini sübut etməklə yanaşı, həm də şəhərin İslam aləmindəki yerini və nüfuzunu göstərir. İmamzadə kompleksi kimi binalar Azərbaycan milli memarlığının və incəsənətinin parlaq nümunələridir. Bu cür ziyarətgahlar insanların ibadət və dua etmələrinə imkan yaradır. Belə müqəddəs ocaqlar həm də insanlar arasında həmrəylik, birlik yaradır, onlara pak duyğular aşılayır.

İnsanlar sidq ürəklə bu ziyarətgahlara üz tutur, öz arzu və niyyətlərini söyləyirlər. İmamzadə ziyarətgahları zaman-zaman insanlarda mənəvi kamilliyin formalaşmasında bir məbədgah rolunu oynayıb. Məbədgahların qorunması milli-mənəvi dəyərlərimizə göstərilən diqqət və ehtiramın ifadəsidir. Biz bu cür abidələrimizi təbliğ etməklə, tanıtmaqla muxtar respublikamızda dini turizmin inkişafına nail ola bilərik. Əshabi-Kəhf ziyarətgahı dini-mədəni kompleksi il ərzində dünyanın dörd bir yanından gələn minlərlə turisti qəbul edir. İmam övladlarının dəfn edildiyi İmamzadə kimi müqəddəs ocaqların tanıdılması İslam ölkələrindən bura daha çox zəvvarın gəlməsini təmin edə bilər.

Ruhiyyə Rəsulova

"İki sahil"  qəzeti 25.01.2017

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Naxçıvan futbolçuları “Champions trophy-2019” turnirində iştirak ediblər

15-07-2019-21-26 Xəbərlər

Naxçıvan futbolçuları “Champions trophy-2019” turnirində iştirak ediblər

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Avstriyanın paytaxtı Vyanada uşaqlar arasında dünyanın ...

Şahbuz rayonunda xəstələrə tibbi xidmət göstərilib

15-07-2019-20-59 Xəbərlər

Şahbuz rayonunda xəstələrə tibbi xidmət göstərilib

Naxçıvan Muxtar Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a...

Taxıl zəmilərində yanğın təhlükəsizliyi qaydalarına qaydalarına riayət edək

15-07-2019-20-29 Xəbərlər

Taxıl zəmilərində yanğın təhlükəsizliyi qaydalarına qaydalarına riayət edək

Naxçıvan Muxtar Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin mətbuat xidmətindən N...

Naxçıvan Futbol Federasiyası müsabiqə elan edir

15-07-2019-20-01 Xəbərlər

Naxçıvan Futbol Federasiyası müsabiqə elan edir

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Futbol Federasiyası  qurum...

“Naxçıvanın tarixi abidələri” mövzusunda rəsm üzrə etüd plener keçirilib

15-07-2019-19-33 Xəbərlər

“Naxçıvanın tarixi abidələri” mövzusunda rəsm üzrə etüd plener keçirilib

Naxçıvan şəhərindəki Əcəmi Seyrəngahında 7-12 və 12-17 yaş qruplarından ibarət d...

Gömrük orqanları əməkdaşları üçün praktiki seminar keçirilib

15-07-2019-19-04 Xəbərlər

Gömrük orqanları əməkdaşları üçün praktiki seminar keçirilib

Nazirliyin mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə, Ədliyyə Nazirli...

Naxçıvan Qarnizonu qoşunlarında tədbirlər keçirilir

15-07-2019-18-45 Xəbərlər

Naxçıvan Qarnizonu qoşunlarında tədbirlər keçirilir

Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun mətbuat xidmətindən NUHÇIXAN-a verilən məlumata görə,...

Bəxtiyar Əsgərov rəsmi qəbulda iştirak edib

15-07-2019-16-46 Xəbərlər

Bəxtiyar Əsgərov rəsmi qəbulda iştirak edib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Bakı şəhərində Naxçıvan Muxtar Respublikası daimi nümay...

Məktəbəhazırlıq qrupları üçün tətil günlərinin vaxtı açıqlanıb

15-07-2019-14-16 Xəbərlər

Məktəbəhazırlıq qrupları üçün tətil günlərinin vaxtı açıqlanıb

Dövlət ümumtəhsil məktəblərində yaradılan məktəbəhazırlıq qrupları üçün 2019-202...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

15-07-2019-13-20 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında iyulun 16-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb....

Azərbaycan-Yaponiya münasibətlərində Naxçıvanın da özünəməxsus yeri var

15-07-2019-11-33 Xəbərlər

Azərbaycan-Yaponiya münasibətlərində Naxçıvanın da özünəməxsus yeri var

Naxçıvan Muxtar Respublikasının turizm potensialı təkcə Avropa ölkələrini deyil,...

Ordubad şaftalısı

15-07-2019-10-28 Xəbərlər

Ordubad şaftalısı

Şaftalı meyvəsi tez məhsula düşməsi, arasıkəsilmədən bol məhsul verməsi və başqa...

Ümummilli lider Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə gəlməsinin 50 illiyi münasibətilə konsert keçirilib

14-07-2019-23-34 Xəbərlər

Ümummilli lider Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə gəlməsinin 50 illiyi münasibətilə konsert keçirilib

İyulun 14-də Heydər Əliyev Mərkəzinin parkında ümummilli lider Heydər Əliyevin s...

“Cıdır” mərasimi haqqında nələri bilirik

14-07-2019-22-17 Xəbərlər

“Cıdır” mərasimi haqqında nələri bilirik

“Cıdır” xalq oyununun ölkəmizdə geniş yayılması Qobustanın, qayaüstü şəkillərind...

Suvarma suyu kifayət qədərdir

14-07-2019-21-43 Xəbərlər

Suvarma suyu kifayət qədərdir

Şərur rayonunda 27 min hektardan artıq torpaq sahəsi müxtəlif suvarma qurğuları ...

Naxçıvanın gəlinqayaları

14-07-2019-20-59 Xəbərlər

Naxçıvanın gəlinqayaları

Bura Naxçıvandır-qədim və sirli diyar; özü bir möcüzə, təbiəti bir möcüzə...

Muğancıq-Mehrab kəndi görkəmini dəyişir

14-07-2019-20-13 Xəbərlər

Muğancıq-Mehrab kəndi görkəmini dəyişir

Şərur rayonunun Muğancıq-Mehrab kəndində yeni obyektlər inşa olunur.

Taxıl biçini mütəşəkkil keçirilir

14-07-2019-19-13 Xəbərlər

Taxıl biçini mütəşəkkil keçirilir

Şərur rayonun kəndlərində  biçin kampaniyası mütəşəkkil keçirilir.

Soğan sahələrindən bol məhsul gözlənilir

14-07-2019-18-05 Xəbərlər

Soğan sahələrindən bol məhsul gözlənilir

Əvvəlcə gündəlik mətbəximizdə daha çox yer tutan soğanın  faydaları haqqında: Tə...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

14-07-2019-17-20 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında iyulun 15-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb....

Nemətullah Naxçıvani yaradıcılığında İslami dəyərlərin yeri

14-07-2019-16-58 Xəbərlər

Nemətullah Naxçıvani yaradıcılığında İslami dəyərlərin yeri

Baba Nemətullah Naxçıvaninin islami dəyərlərlə bağlı əsərlərinə müraciət etdiyim...

Uşaqlar “Yay məktəbi”ndən razı qalıblar

14-07-2019-14-21 Xəbərlər

Uşaqlar “Yay məktəbi”ndən razı qalıblar

Uşaqlar bizlərin, xalqımızın və dövlətimizin gələcək davamçıları və varisləridir...

Şərurda yaşayan qədim tarix

14-07-2019-12-23 Xəbərlər

Şərurda yaşayan qədim tarix

Şərur ərazisində çoxlu arxeoloji abidələr, o cümlədən qədim yaşayış yerləri-mağa...

Yaşayış binasında dəmir-beton işləri tamamlanmaq üzrədir

14-07-2019-11-36 Xəbərlər

Yaşayış binasında dəmir-beton işləri tamamlanmaq üzrədir

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Ordubad şəhərinin mərkəzində yeni yaşayış binasında tik...

22 il əvvəl... - VİDEO

14-07-2019-11-13 Xəbərlər

22 il əvvəl... - VİDEO

22 il əvvəl... Ali Məclis Sədrinin tarixi müsahibəsi. Cənab Vasif Talıbov ulu ön...

İbrahim Safi elinin qonaqları

14-07-2019-10-50 Xəbərlər

İbrahim Safi elinin qonaqları

Bu yaxınlarda İbrahim Safinin izləri ilə, görkəmli rəssamın doğulduğu kəndə - Cə...

Ənənədən müasirliyə-Şəbəkə sənəti

14-07-2019-10-06 Xəbərlər

Ənənədən müasirliyə-Şəbəkə sənəti

Tarixin çətin sınaqlarından uğurla çıxan, minillərin tarixinə şahidlik edən bir ...

Ümummilli lider Heydər Əliyevin Azərbaycanda rəhbərliyə gəlməsinin 50 illiyi qeyd olunub

13-07-2019-18-53 Rəsmi

Ümummilli lider Heydər Əliyevin Azərbaycanda rəhbərliyə gəlməsinin 50 illiyi qeyd olunub

İyulun 13-də ümummilli lider Heydər Əliyevin Azərbaycanda rəhbərliyə gəlməsinin ...

18 kötücəsi olan Hədiqə İsgəndərova 100 yaşını qeyd edib

13-07-2019-18-30 Xəbərlər

18 kötücəsi olan Hədiqə İsgəndərova 100 yaşını qeyd edib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Culfa rayonunun Camaldın kəndində yaşayan Həqiqə İsgənd...